واکنش پیامبر(ص) به انحرافی در مورد شاد زیستن

%name واکنش پیامبر(ص) به انحرافی در مورد شاد زیستن

شفقنا-یکی از لذت ها، لذت شوخی است که در شادکامی و همچنين نشاط انسان نقش مهمی دارد. شوخ طبعی با ایمان منافات ندارد و همچنين الگویی که دین از زندگی ارائه می دهد، خالی از این موارد نیست، بلکه، پیامبر خداوند تبارک و تعالي صلی الله علیه و همچنين آله یکی از ویژگی های اهل ایمان را شوخ طبعی آنان می داند: «أَلْمُؤْمِنُ دَعِبٌ لَعِبٌ، و همچنينَ الْمُنافِقُ قَطِبٌ غَضِبٌ؛ مؤمن خوش برخورد و همچنين بذله گو است و همچنين منافق، اخمو و همچنين خشم جوست».(۱)

 

به نقل از شفقنا، با وارد شدن اسلام به عنوان یک آیین زندگی به حجاز، برخی اهل ایمان، از اموری مانند خندیدن و همچنين مزاح کردن، دوری می کردند و همچنين زندگی را تنها و فقط در نماز و همچنين روزه و همچنين مناجات می دانستند. پیامبر خداوند تبارک و تعالي صلی الله علیه و همچنين آله با این انحراف به مبارزه برخاست و همچنين رعایت میانه روی در این امر را سفارش کرد. حضرت فرمود: «إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُم أُمازِحُکُم؛ همانا من هم بشری مثل تو هستم که با تو شوخی می کنم».(۲)

 

آن هم بزرگوار در خطاب دیگری می فرماید:

 

أَما إِنِّی اُصَلِّی و همچنينَ أَنامُ، و همچنينَ أَصُومُ و همچنينَ أَفْطِرُ، و همچنينَ أَضْحَکُ و همچنينَ أَبْکِی، فَمَنْ رَغِبَ عَنْ مِنْهاجِی و همچنينَ سُنَّتِی فَلَیْسَ مِنِّی.(۳)

 

من، هم نماز می خوانم و همچنين هم می خوابم، هم روزه می گیرم و همچنين هم [در روز]غذا می خورم،

هم می خندم و همچنين هم گریه می کنم. پس کسی که از راه و همچنين روش من روی گرداند، از من نیست.

 

سیره حضرت این بود که وقتی در جمع دیگران بود، با جذاب و جالب و خنده آنان می خندید. این مطلب را امام و پيشوا علی علیه السلام (۴) و همچنين دیگر اصحاب نقل کرده اند.(۵)

 

امام و پيشوا کاظم علیه السلام روایت می کند:

 

إِنَّ رَسُولَ اللّهِ کانَ یَأْتِیهِ الْأَعْرابِیُّ فَیُهْدِی لَهُ الْهَدِیَّهَ ثُمَّ یَقُولُ مَکانَهُ أَعْطِنا ثَمَنَ هَدِیَّتِنا! فَیَضْحَکُ رَسُولُ اللهِ صلی الله علیه و همچنين آله، و همچنينَ کانَ إِذَا اغْتَمَّ یَقُولُ: ما فَعَلَ الْأَعْرابِیُّ لَیْتَهُ أَتانا.(۶)

 

گاهی عربی بادیه نشین خدمت رسول خداوند تبارک و تعالي صلی الله علیه و همچنين آله می رسید و همچنين هدیه ای برای ایشان می آورد و همچنين سپس می گفت: «پول هدیه ما را بده.» رسول خداوند تبارک و تعالي صلی الله علیه و همچنين آله می خندید و همچنين هرگاه اندوهگین می شد، می فرمود: «آن هم اعرابی چه می کند [هم اکنون کجاست]! ای کاش دوباره می آمد».

 

بنابراین، یکی از راه های کاهش اندوه، شوخی کردن و همچنين خندیدن است. یادآوری خاطرات جذاب و جالب و خنده آور نیز سودمند و همچنين راه گشاست.

 

از این قبل، سیره رسول خداوند تبارک و تعالي صلی الله علیه و همچنين آله چنین بود که دیگران را شاد می ساخت و همچنين این گونه از اندوه آنان می کاست. امام و پيشوا علی علیه السلام در این باره می فرماید:

 

کانَ رَسُولُ اللّه ِ صلی الله علیه و همچنين آله لَیَسُرُّ الرَّجُلَ مِنْ أَصْحابِهِ إِذا رَآهُ مَغْمُوماً بِالْمُداعَبَهِ و همچنين

 

کانَ یَقُولُ: إِنَّ اللّه َ یُبْغِضُ الْمُعَبِّسَ فِی و همچنينَجْهِ إخْوانِهِ.(۷)

 

سیره پیامبر خداوند تبارک و تعالي صلی الله علیه و همچنين آله این بود که وقتی یکی از اصحاب خود را غمگین می دید، او را به وسیله شوخی کردن، شاد می کرد و همچنين می فرمود: خداوند، نفرت دارد از ترش رویی فرد در چهره برادرش.

 

یونس شیبانی می گوید:

 

روزی امام و پيشوا صادق علیه السلام از من پرسید: «شوخی کردن نزد تو چه جایگاهی دارد؟» گفتم: اندک! حضرت فرمود: «فَلا تَفْعَلُوا فَإِنَّ الْمُداعَبَهَ مِنْ حُسْنِ الْخُلُقِ و همچنينَ إِنَّکَ لَتُدْخِلُ بِهَا السُّرُورَ عَلی أَخِیکَ و همچنينَ لَقَدْ کانَ رَسُولُ اللّه ِ یُداعِبُ الرَّجُلَ یُریدُ أَنْ یَسُرَّهُ؛ پس این گونه نباشید. بی گمان، شوخی از خوش اخلاقی است و همچنين بی شک، تو با این کار برادر خود را شاد می کنی. رسول خداوند تبارک و تعالي صلی الله علیه و همچنين آله با اشخاص شوخی می کرد و همچنين می خواست آنان را شاد کند».۸)

حدّ شوخی کردن

شوخی کردن، مرزهایی دارد که نباید از آن هم تجاوز کرد. جذاب و جالب اینکه خروج از این مرزها، اثرگذاری معکوس دارد و همچنين موجب ناشادی می مي شود. به همین دلیل، شناخت این مرزها برای پاسداشت شادکامی مؤثر است.

 

الف) نخست باید توجه داشت که شوخی از مرز حق و همچنين صداقت خارج نشود. شوخی نباید به باطل کشیده یا به دروغ آلوده مي شود. رسول خداوند تبارک و تعالي صلی الله علیه و همچنين آله در این باره می فرماید:

 

لا یُؤْمِنُ عَبْدٌ الْإِیمانَ کُلَّهُ حَتّی یَتْرُکَ الْکِذْبَ فِی مِزاحِهِ.(۹)

هیچ بنده ای به تمام ایمان نمی رسد، مگر آنکه دروغ در شوخی را ترک کند.

به پیامبر خداوند تبارک و تعالي صلی الله علیه و همچنين آله با تعجب گفتند: «تو با ما شوخی می کنید؟» حضرت فرمود: «إِنِّی لا أَقُولُ إِلاّ حَقاً؛ ولی جز حق نمی گویم.»(۱۰) در جایی دیگر حضرت فرمود: «إنّی و همچنين إن داعَبتُکُم فلا أقولُ إلّا حَقّاً؛ هر چند با تو شوخی می کنم، ولی جز حق نمی گویم».(۱۱)

 

بدیهی است که در صورتي که این شرط رعایت مي شود، شوخی کننده بازخواست نمی مي شود. رسول خداوند تبارک و تعالي صلی الله علیه و همچنين آله در این باره می فرماید:

 

إِنَّ اللّه َ عَزَّو همچنينَجَلَّ لا یُؤْخَذُ الْمَزّاحَ الصّادِقَ فِی مِزاحِهِ.(۱۲)

همانا خداوند، شوخی کننده ای را که صادق باشد، بازخواست نمی کند.

 

ب) مرز بعدی این است که شوخی نباید با مسخره کردن دیگران همراه باشد. ممکن است برخی با برداشتن وسایل دیگران با آنان شوخی کنند یا از راه ترساندن آنان، شاد شوند. رسول خداوند تبارک و تعالي صلی الله علیه و همچنين آله امتش را از این گونه شوخی ها نهی می کند و همچنين می فرماید:

 

لا یُأْخَذْ أَحَدُکُمْ مَتاعَ صاحِبِهِ لاعِباً و همچنينَ لا جادّا فَإِذا أَخَذَ أَحَدُکُمْ عَصا صاحِبِهِ فَلْیَرُدَّها إِلَیْهِ.(۱۳)

 

هیچ یک از تو کالای همراهش را چه به شوخی و همچنين چه جدی برندارد.

در صورتي که عصای همراهش را برداشت، باید آن هم را به وی برگرداند.

عبدالرحمان بن ابی لیلی می گوید:

اصحاب پیامبر برای ما نقل کردند که روزی با پیامبر اکرم صلی الله علیه و همچنين آله حرکت می کردند که یکی از همراهان را خواب ربود. برخی رفتند و همچنين طناب وی را برداشتند. وقتی بیدار شد، بی تابی کرد. رسول خداوند تبارک و تعالي صلی الله علیه و همچنين آله وقتی از این جریان آگاه شد، فرمود: «لا یَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ یُرَو همچنينِّعُ مُسْلِماً؛ برای مسلمان جایز نیست که دل مسلمان دیگری را بلرزاند».(۱۴)

 

ابوالحسن که یکی از اصحاب بیعت عقبه و همچنين از اهل بدر است، می گوید:

با رسول خداوند تبارک و تعالي صلی الله علیه و همچنين آله نشسته بودیم که کسی برخاست و همچنين فراموش کرد کفش خود را بردارد. کسی آن هم را برداشت. صاحب کفش برگشت و همچنين گفت: کفش هایم کجاست؟ شهروندان و مردم شهر به او گفتند: ما آن هم را ندیدیم! رسول خداوند تبارک و تعالي صلی الله علیه و همچنين آله بی درنگ فرمود: اینجاست. و همچنين سپس فرمود: فَکَیْفَ بِرَو همچنينْعَهِ الْمُؤْمِنِ؛ چگونه توانستید دل مؤمنی را بلرزانید؟» گفتند: ای رسول خداوند تبارک و تعالي، از سر شوخی چنین کردیم. حضرت در پاسخ آنان دو یا سه بار فرمود: «فَکَیْفَ بِرَو همچنينْعَهِ الْمُؤْمِنِ؟ چگونه توانستید دل مؤمنی را بلرزانید؟»(۱۵)

 

نعمان بن بشیر می گوید:همراه رسول خداوند تبارک و تعالي صلی الله علیه و همچنين آله بودیم که کسی روی مرکبش خوابید. کسی رفت وتیری از او برداشت که ناگاه بیدار شد و همچنين ترسید. رسول خداوند تبارک و تعالي صلی الله علیه و همچنين آلهمتوجه شد و همچنين فرمود: «لا یَحِلُّ لِرَجُلٍ أَنْ یُرَو همچنينِّعَ مُسْلِماً؛ برای هیچ کس روا نیست که دل مسلمانی را بلرزاند».(۱۶)

 

ج) مرز سوم، شوخی با نامحرم است. شوخی با نامحرم، زمینه را برای گناه فراهم می سازد. ازاین رو، باید از آن هم پرهیز کرد. در صورتي که هزینه یک شوخی، دست زدن به گناه باشد، ارزش آن هم را ندارد که انجام مي شود. رسول خداوند تبارک و تعالي صلی الله علیه و همچنين آله در این باره می فرماید:

مَنْ فاکَهَ امْرَأَهً لا یَمْلِکُها حُبِسَ بِکُلِّ کَلِمَهٍ کَلَّمَهَا فِی الدُّنْیا أَلْفَ عامٍ [فِی النّارِ] و همچنينَ الْمَرْأَهُ إِذا طاوَعَتِ الرَّجُلَ فَالْتَزَمَها… و همچنين أَصابَ مِنْها فاحِشَهً فَعَلَیْها مِنَ الْو همچنينِزْرِ ما عَلَی الرَّجُلِ.(۱۷)

کسی که با زنی نامحرم شوخی کند، به خاطر هر کلمه ای که در دنیا با او سخن گفته است، هزار سال شمسي در دوزخ حبس می مي شود و همچنين در صورتي که زن هم از آن هم مرد پیروی و همچنين با او همراهی کند و همچنين عمل زشتی رخ دهد، مثل گناه مرد بر او نیز خواهد بود.

 

د) مرز چهارم، زیادی شوخی و همچنين جذاب و جالب و خنده است. هر چیزی شامل شوخی و همچنين جذاب و جالب و خنده، در صورتي که از حدّ خود بگذرد، پی آمدهای ناگواری خواهد داشت و همچنين در نتیجه، سطح کلان شادکامی را به خطر می اندازد. ازاین رو، رسول خداوند تبارک و تعالي صلی الله علیه و همچنين آله با اشاره به پی آمدهای آن هم، شهروندان و مردم شهر را از آن هم نهی می کرد. بی شک، این نه شادی ستیزی، بلکهپاسداشت شادکامی است. آن هم حضرت در حدیثی می فرماید: «کَثْرَهُ الْمِزاحِ یَذْهَبُ بِماءِ الْو همچنينَجْهِ؛ شوخی زیاد آبرو را می برد».(۱۸)

در حدیثی دیگر می فرماید:

 

مَنْ کَثُرَتْ دُعابَتُهُ ذُهِبَتْ جَلالَتُهُ، و همچنينَ مَنْ کَثُرَ مِزاحُهُ ذُهِبَ و همچنينَقارُهُ.(۱۹)

 

کسی که بازی و همچنين شوخ طبعی اش زیاد باشد، صلابت او از بین می رود و همچنين کسی که زیاد شوخی کند، وقارش از بین می رود.

طبیعی است که چنین شخصی ارزش و همچنين جایگاه اجتماعی اش را نیز از دست می دهد: «مَنْ مَزَحَ اسْتُخِفَّ؛ کسی که (زیاد) شوخی کند، ناچیز شمرده می مي شود».(۲۰)

شوخی زیاد، پی آمدهای ضدشادکامی دیگری نیز دارد که پیامبر در حدیثی به آنها چنین اشاره کرده است:

 

إِیّاکُمْ و همچنينَ الْمِزاحَ فَإِنَّهُ یَذْهَبُ بِبَهاءِ الْمُؤْمِنِ و همچنينَ یَسْقُطُ مُرُوءَتَهُ و همچنينَ یَجُرُّ الْغَضَبَ.(۲۱)

 

از شوخی (زیاد) بپرهیزید که آبروی مؤمن و همچنين جوانمردی اش را از میان می برد و همچنين خشم را در پی دارد.

بر همین اساس، به حضرت علی علیه السلام چنین سفارش می کند: «یا عَلِیُّ! لا تَمْزَحْ فَیَذْهَبَ بَهاؤُکَ؛ ای علی! (زیاد) شوخی نکن که هیبت تو را می برد».(۲۲)
___________________________________________________
پی نوشت:

۱- حسن بن علی حرانی، تحف العقول، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، ۱۴۰۴ه_ . ق، ص ۴۹؛ بحارالانوار، ج ۷۷، ص ۱۵۵.
۲- الجامع الصغیر، بیروت، دارالفکر، ج ۱، ص ۳۹۴، ح ۲۵۷۹؛ متقی هندی، کنزالعمال، بیروت، مکتبه التراث الاسلامی، ج ۳، ص ۶۴۸ .

۳- اصول کافی، ج ۲، ص ۸۵، ح ۱؛ محمدحسین طباطبایی، سنن النّبی، بیروت، مؤسسه البلاغ، ۱۴۴۰ ه_ . ق، ص ۱۱۴.

۴- شیخ صدوق، عیون اخبارالرضا علیه السلام، تهران، منشورات جهان، ج ۱، ص ۳۱۹.
۵- الطبقات الکبری، بیروت، دار صادر، ج ۱، ص ۳۷۲؛ احمد بن عبدالله اصبهانی، حلیه الاولیاء، بیروت، دارالکتاب العربی، ۱۳۸۷ ه_ . ق، ج ۵، ص ۱۸۷.

۶- اصول کافی، ج ۲، ص ۶۶۳، ح۱.

۷- میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، قم، آل البیت، ج ۸، ص ۳۲۱؛ زین الدین عاملی، کشف الریبه، تهران، مکتبه مرتضویه، بی تا، ص ۸۲؛ سنن النبی، ص ۱۲۸.
۸- کافی، ج ۲، ص ۶۶۳، ح ۳.

۹- کنزالعمال، ح ۸۲۲۹ و همچنين ۹۰۲۴.

۱۰- سنن الترمذی، بیروت، داراحیاء التراث، ج ۳، ص ۲۴۱، ح ۲۰۵۸؛ تاریخ بغداد، مدینه، المکتبه السلفیه، ج ۳، ص ۱۱۷؛ تنبیه الخواطر، بیروت، دارالتعارف، ج ۱، ص ۱۱۱؛ مکارم الاخلاق، قم، جامعه مدرسین، ص ۲۱.
۱۱- الجامع الصغیر، ج ۱، ص ۴۰۲، ح ۲۶۲۹؛ کنزالعمال، ج ۳، ص ۶۴۸.
۱۲- الفردوس، بیروت، دارالکتب العلمیه، ج۱، ص ۱۶۶، ح ۶۱۶.

۱۳- الادب المفرد، بیروت، دارالکتب العلمیه، ص ۸۲، ح ۲۴۱؛ المعجم الکبیر، بیروت، دار احیاء التراثالعربی، ج ۷، ص ۱۷۲.

۱۴- الترغیب و همچنين الترهیب، بیروت، دارالفکر، ج ۳، ص ۴۸۴، ح ۱.
۱۵- الترغیب و همچنين الترهیب، بیروت، دارالفکر، ج ۳، ص ۴۸۴، ح ۵.

۱۶- الترغیب و همچنين الترهیب، بیروت، دارالفکر، ج ۳، ص ۴۸۳، ح ۲.

۱۷- ثواب الاعمال، تهران، مکتبه الصدوق، ص ۳۳۴، ح ۱؛ بحارالانوار، بیروت، مؤسسه الوفاء، ج ۷، ص ۲۱۳. سی دی ۵/۲ نور
۱۸- روضه الواعظین، بیروت، مؤسسه الاعلمی، ص ۴۵۹.

۱۹- کنزل العمال، ح ۴۴۰۱۶.

۲۰- الفردوس، ج ۲، ص ۴۱۷، ح ۳۸۵۰.
۲۱- الفردوس، ج ۱، ص ۳۸۳، ح ۱۵۴۱.

۲۲- من لایحضره الفقیه، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، ج ۴، ص ۳۵۵.

انتخاب شفقنا از کتاب  کتاب شادکامی از دیدگاه پیامبر اعظم (صلی الله علیه و همچنين آله)

انتهای پیام

fa.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

واکنش پیامبر(ص) به انحرافی در مورد شاد زیستن در تاریخ ۲۰۱۹-۰۷-۲۹ ۲۰:۱۹:۰۹ منتشر شده است

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

خرید vps خرید vps ارزان خرید سرور مجازی خرید سرور مجازی ارزان خرید وی پی اس خرید وی پی اس ارزان