نقل های متنوع و گوناگون و مختلف در مورد نحوه شهادت و همچنين دفن حضرت علی (ع)/ گفتاری از حضرت آیت الله مکارم

%name نقل های متنوع و گوناگون و مختلف در مورد نحوه شهادت و همچنين دفن حضرت علی (ع)/ گفتاری از حضرت آیت الله مکارم
نگارگری شهادت امام و پيشوا علی اثر احسان افشار

شفقنا (پایگاه بین المللی همکاری های خبری شیعه) -حضرت آیت الله مکارم به پرسشی در مورد نحوه شهادت امام و پيشوا علی(ع) پاسخ گفته است.

به به گفته شفقنا متن پرسش مطرح شده این مرجع تقلید شیعیان بدین شرح است:

پرسش :

ماجرای شهادت امام و پيشوا علی(علیه السلام) در تواریخ چگونه به نقل شده است؟

پاسخ اجمالی:

 

روایات متعددی در باب شهادت امام و پيشوا علی(ع) وجود دارد. در برخی از روایات آمده که حضرت در مدخل ورودی مسجد مورد حمله «ابن ملجم» قرار گرفته است. در نقل‌ دیگر آمده امام و پيشوا(ع) در حال بیدار کردن شهروندان و مردم شهر برای نماز بود که مورد حمله قرار گرفته است. ولي بايد توجه داشت بسیاری از تواریخ، اشاره به نقل نخست دارند. در مقابل، روایات دیگری زمان حمله «ابن ملجم» را در هنگام نماز می دانند. لذا «میثم تمار» می گوید: امام و پيشوا نماز صبح را آغاز کرده بود و همچنين در حالی که یازده آیه از سوره انبیاء را خوانده بود، که «ابن ملجم» با شمشیر ضربتی به سر امام و پيشوا زد.

 

پاسخ تفصیلی:

 

در کتب تاریخی آمده زمانی که امام و پيشوا علی(علیه السلام)  آماده می‌ شد تا به سوی صفین حرکت کرده و همچنين جنگ جدیدی را با معاویه آغاز کند، صبحگاه نوزدهم ماه تبريک و مبارک رمضان سال شمسي ۴۰ هجری توسط شقی‌ ترین انسان‌ ها، «عبد الرحمن بن ملجم مرادی» مجروح شده و همچنين سه روز بعد در ۲۱ رمضان به شهادت رسید.

 

بنا به نقل «ابن سعد»، سه فرد يا شخص از خوارج با نام‌ های «عبدالرحمن بن ملجم»، «برک بن عبدالله تمیمی» و همچنين «عمرو بن بکیر تمیمی»، در مکه با یکدیگر قرار گذاشتند تا امام و پيشوا علی(علیه السّلام)، معاویه و همچنين عمرو بن عاص را بکشند. عبدالرحمن به کوفه آمده و همچنين با دوستان خارجی خود دید و همچنين بازدید می‌ کرد. یک بار به دیدار گروهی از طایفه «تیم الرباب» رفت. در آنجا زنی را با نام «قطام بنت شجنه بن عدی» دید که پدر و همچنين برادرش در «نهروان» کشته شده بود. ابن ملجم از او خواستگاری کرد. زن مهر خویش را سه هزار دینار! و همچنين کشتن و قتل امام و پيشوا علی(علیه السّلام) قرار داد. ابن ملجم گفت که از قضا برای همین به کوفه آمده است.(۱) او چندی شمشیر خویش را به زهر آلوده کرده و همچنين با آن هم، ضربتی بر سر امام و پيشوا(علیه السلام) زد که به دلیل عمیق بودن زخم و همچنين سمی بودن شمشیر، امام و پيشوا را به شهادت رساند. نقل شده که ابن ملجم آن هم شب را در منزل و خانه «اشعث بن قیس» بوده است.(۲)

 

روایات متعددی حکایت از آن هم دارد که امام و پيشوا در مدخل ورودی مسجد [در درون مسجد] مورد حمله ابن ملجم واقع شده است.(۳) در نقل‌ های دیگری آمده است که امام و پيشوا در حال بیدار کردن شهروندان و مردم شهر برای نماز بود که مورد حمله قرار گرفت.(۴) منابع موجود تاریخی بیشتر اشاره به نقل نخست کرده‌ اند. در مقابل روایات دیگری وجود دارد که زمان حمله ابن ملجم را وقتی می‌ داند که امام و پيشوا مشغول نماز بوده است. در نقلی از «میثم تمار» آمده است که امام و پيشوا نماز صبح را آغاز کرده و همچنين در حالی که یازده آیه از سوره انبیاء خوانده بود ابن ملجم با شمشیر ضربتی بر سر امام و پيشوا زد.(۵)

 

در نقل دیگری از یکی از نوادگان «جعده بن هبیره» -که این جعده فرزند ام هانی بوده و همچنين گاهی بجای آن هم حضرت نماز می‌ خوانده و همچنين در برخی نقل‌ ها آمده که بعد از ضربت خوردن امام و پيشوا، او جلو آمده و همچنين نماز را ادامه داد- نقل شده است که وقتی ابن ملجم ضربه را زد که امام و پيشوا در نماز بود.(۶) مرحوم شیخ «طوسی» نیز روایتی نقل کرده است که که همین مطلب را تأیید می‌ کند.(۷) «متقی هندی» نیز روایت نقل کرده که ضمن آن هم آمده است که ابن ملجم زمانی ضربت خود را فرود آورد که امام و پيشوا سرش را از سجده برداشت.(۸) نقل دیگری از «ابن حنبل»(۹) که آن هم را «ابن عساکر»(۱۰) نیز روایت کرده از همین مطلب را تأیید می‌ کند. «ابن عبد البر» می‌ گوید: «در این که آیا ابن ملجم در نماز ضربت را زده یا قبل از آن هم و همچنين نیز این که امام و پيشوا در آن هم هنگام کسی را جانشین خود کرده یا خود تمام کرده، اختلاف است. بیشتر بر آنند که آن هم حضرت، «جعده بن هبیره» را بجای خود گذاشت تا نماز را تمام کند».(۱۱)

 

روایات فراوانی از طریق اهل بیت و همچنين اهل سنت نقل شده که نشان از وضعیت خاص روحی امام و پيشوا در شبی است که صبحگاه آن هم شب، امام و پيشوا ضربت خورد. شامل روایتی از امام و پيشوا باقر(علیه السّلام) که «ابن ابی الدنیا» نقل کرده آشکارا آگاهی امام و پيشوا را از شهادت خویش خبر می‌ دهد.(۱۲) زمانی که امام و پيشوا ضربت خورد فریاد زد: «فُزْتُ و همچنينَ رَبِّ الْکَعْبَهِ»(۱۳)؛ (به خدای کعبه رستگار شدم).

 

«ابن ابی الدنیا»، وصیت امام و پيشوا را از طرق متنوع و گوناگون و مختلف نقل کرده است. قسمت‌ هایی از آن هم در زمینه مسائل مالی و همچنين بخشی از آن هم، وصایای دینی امام و پيشوا است. در این وصیت، امام و پيشوا توصیه به مسائل چندی کردند شامل: صله رحم، اَیتام، همسایگان، عمل به قرآن، اقامه نماز به عنوان عمود دین، حج، روزه، جهاد، زکات، اهل بیت رسول خداوند تبارک و تعالي(صلّی اللّه علیه و همچنين آله)، بندگان، امر به معروف و همچنين نهی از منکر. در این نقل آمده است که امام و پيشوا در حالی که مشغول گفتن «لَا اِلهَ اِلَّا اللهُ» بودند، در آغاز شب بیست و همچنين یکم رمضان، در حالی که آیه «فَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّهٍ خَیْراً یَرَهُ و همچنينَ مَنْ یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّهٍ شَرّاً یَرَهُ» را می‌ خواند به دیدار معبود شتافت.(۱۴) بنا به نقلی دیگر، بعد از شهادت امام و پيشوا، حسنین(علیه السلام)، «محمد بن حنفیه»، «عبدالله بن جعفر» و همچنين تنی چند فرد يا شخص از اهل بیت، آن هم حضرت را شبانه به خارج کوفه (جایی که بعدها نجف نامیده شد) بردند و همچنين پنهانی دفن کردند. این کار برای آن هم بود که خوارج یا دیگران (بنی امیه) قبر امام و پيشوا را نبش نکنند.(۱۵)،(۱۶)

پی نوشت:

(۱). الطبقات الکبرى، محمد بن سعد بن منیع، تحقیق: محمد عبد القادر عطا، دار الکتب العلمیه، بیروت، ۱۴۱۰ ق / ۱۹۹۰ م، چاپ اول، ج ۳، ص ۳۵ تا ۳۸.

(۲). مقتل الإمام أمیر المؤمنین على بن أبى طالب، ابن أبى الدنیا، وزارت ارشاد، تهران‏، ۱۴۱۱ ق، ص ۳۶.

(۳). آن هم، ص ۲۹؛ آن هم، ص ۳۵.

(۴). آن هم، ص ۲۸ و همچنين ۳۳.

(۵). آن هم، ص ۳۰.

(۶). آن هم.

(۷). الأمالی، طوسى، محمد بن حسن‏، دار الثقافه، قم‏، ۱۴۱۴ ق، ‏چاپ اول‏، ص ۳۶۵.

(۸). کنز العمال فی سنن الأقوال و همچنين الأفعال، المتقی الهندی، علاء الدین علی بن حسام الدین، بررسي کننده و پروهشگر: بکری حیانی، صفوه السقا، مؤسسه الرساله، بیروت، ۱۴۰۱ ق / ۱۹۸۱ م، چاپ پنچم، ج ۱۲، ص ۱۶۴؛ الأمالی فی آثار الصحابه، الصنعانی، عبد الرزاق بن همام، بررسي کننده و پروهشگر: مجدی سید إبراهیم، مکتبه القرآن، قاهره، بی تا، ص ۱۰۳ تا ۱۰۴.

(۹). فضائل الصحابه، أبو عبد الله الشیبانی، أحمد بن حنبل، تحقیق: وصی الله محمد عباس، مؤسسه الرساله، بیروت، ۱۴۰۳ق / ۱۹۸۳ م، چاپ: اول، ج ۲، ص ۵۵۸.

(۱۰). ترجمه الامام علی بن ابی طالب من تاریخ دمشق، ابن عساکر، علی بن الحسین، بررسي کننده و پروهشگر: المحمودی، محمد باقر، موسسه المحمودی، بیروت، ۱۹۷۸ م، ج ۳، ص ۳۶۱.

(۱۱). الاستیعاب فى معرفه الأصحاب، ابن عبد البر، أبو عمر یوسف بن عبد الله بن محمد، دار احیاء التراث العربی، بیروت، بی تا، ج ۳، ص ۵۹.

(۱۲). آن هم، ص ۳۳ تا ۳۴؛ ابو نعیم روایتی نقل کرده (و همچنين دیگران فراوان آورده‌اند) که رسول خداوند تبارک و تعالي(صلّی اللّه علیه و همچنين آله) خبر شهادت وی را به آن هم حضرت داده بود. (معرفه الصحابه، أبو نعیم الأصبهانی، أحمد بن عبد الله بن أحمد بن إسحاق بن موسى بن مهران، بررسي کننده و پروهشگر: عادل بن یوسف العزازی، دار الوطن، ریاض، ۱۴۱۹ ق / ۱۹۹۸ م، چاپ اول، ج ۱، ص ۸۴).

(۱۳). الاستیعاب فى معرفه الأصحاب، آن هم، ص ۳۹؛ در پاورقی همانجا از: الإمامه و همچنين السیاسه المعروف بتاریخ الخلفاء، ابن قتیبه الدینوری، أبو محمد عبد الله بن مسلم، تحقیق: شیری، علی، منشورات رضی، قم، ۱۴۱۳ ق، ص ۱۶۰، کتاب جمل من انساب الأشراف، البلاذرى، أحمد بن یحیى بن جابر، تحقیق: سهیل زکار، ریاض زرکلى، دارالفکر، بیروت، ۱۴۱۷ ق / ۱۹۹۶ م، چاپ اول، ج ۲، ص ۴۹۹.

(۱۴). مقتل الامام امیر المؤمنین، آن هم، ص ۴۵ تا ۴۶.

(۱۵). آن هم، ص ۷۹.

(۱۶). حیات فکری و همچنين سیاسی امامان شیعه(علیهم‌السلام)، جعفریان، رسول، موسسه انصاریان، قم، ۱۳۸۱ ش، چاپ ششم، ص ۱۱۰.

 

 

انتهای پیام

fa.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

نقل های متنوع و گوناگون و مختلف در مورد نحوه شهادت و همچنين دفن حضرت علی (ع)/ گفتاری از حضرت آیت الله مکارم در تاریخ ۲۰۱۹-۰۵-۲۶ ۱۷:۱۲:۴۶ منتشر شده است

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

خرید vps خرید vps ارزان خرید سرور مجازی خرید سرور مجازی ارزان خرید وی پی اس خرید وی پی اس ارزان