عواقب ترجیح تمایلات نفسانی بر دستورات الهی؛ آیت الله مظاهری تشریح کرد

%name عواقب ترجیح تمایلات نفسانی بر دستورات الهی؛ آیت الله مظاهری تشریح کرد

شفقنا- حضرت آیت الله مظاهری در درس اخلاق خود با موضوع چهل حدیث به حدیث سی و همچنين چهارم اشاره و همچنين عنوان کرد: مرحوم کلینی«رحمت‌الله‌علیه» در جلد دوم اصول کافی، روایتی نقل کرده که نظیر آن هم در روایات وجود دارد. امّا به جهت تأکید فراوانی که از سوی خداوند متعال در این روایت به کار برده شده، برای بحث این جلسه انتخاب گردیده است.

در این روایت شریف، امام و پيشوا باقر«سلام‌الله‌علیه»، از قول تبريک و مبارک رسول خداوند تبارک و تعالي«صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم» و همچنين آن هم حضرت از قول خداوند تبارک‌وتعالی نقل می‌کنند:

«یَقُولُ اللَّهُ عَزَّ و همچنينَ جَلَّ و همچنينَ عِزَّتِی و همچنينَ جَلَالِی و همچنينَ عَظَمَتِی و همچنينَ کِبْرِیَائِی و همچنينَ نُورِی و همچنينَ عُلُو همچنينِّی و همچنينَ ارْتِفَاعِ مَکَانِی لَا یُؤْثِرُ عَبْدٌ هَو همچنينَاهُ عَلَى هَو همچنينَایَ إِلَّا شَتَّتُّ عَلَیْهِ أَمْرَهُ و همچنينَ لَبَّسْتُ عَلَیْهِ دُنْیَاهُ و همچنينَ شَغَلْتُ قَلْبَهُ بِهَا و همچنينَ لَمْ أُؤْتِهِ مِنْهَا إِلَّا مَا قَدَّرْتُ لَهُ و همچنينَ عِزَّتِی و همچنينَ جَلَالِی و همچنينَ عَظَمَتِی و همچنينَ نُورِی و همچنينَ عُلُو همچنينِّی و همچنينَ ارْتِفَاعِ مَکَانِی لَا یُؤْثِرُ عَبْدٌ هَو همچنينَایَ عَلَى هَو همچنينَاهُ إِلَّا اسْتَحْفَظْتُهُ مَلَائِکَتِی و همچنينَ کَفَّلْتُ السَّمَاوَاتِ و همچنينَ الْأَرَضِینَ رِزْقَهُ و همچنينَ کُنْتُ لَهُ مِنْ و همچنينَرَاءِ تِجَارَهِ کُلِّ تَاجِرٍ و همچنينَ أَتَتْهُ الدُّنْیَا و همچنينَ هِیَ رَاغِمَهٌ»[۱]

خداى عزوجل می‌فرماید: سوگند به‌عزّت و همچنين جلال خودم و همچنين بزرگى و همچنين کبریایم و همچنين نور و همچنين برترى مقامم که هیچ بنده‌ای تمایل و همچنين دلخواه خود را بر دلخواه من مقدم ندارد، مگر اینکه کارش را پریشان می‌کنم و همچنين دنیایش را درهم و همچنين ویران می‌سازم، و همچنين دلش را به آن هم مشغول می‌کنم، و همچنين از دنیا به جز آنچه برایش مقدر کرده‏ام، به او نمی‌دهم. و همچنين سوگند به‌عزّت و همچنين جلال و همچنين بزرگى و همچنين نور و همچنين برترى و همچنين بلندى مقامم که هیچ بنده‌ای نیست که دلخواه مرا بر خود مقدم ندارد، مگر آنکه فرشتگان من از او نگاهبانى کنند، و همچنين آسمان‌ها و همچنين زمین‌ها متکفّل رزق و همچنين روزى او می‌شوند. و همچنين در تجارت هر تاجرى، پشتیبان و همچنين نگران او خواهم بود، و همچنين دنیا هم در حالى که او نمی‌خواهد، به‌جانب او رو می‌کند.

این روایت از قدسّیات است و همچنين چندین تأکید دارد. نقل قول ولایت از نبوّت، نوعی تأکید است، چنان که روایت پیامبر اکرم«صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم» از قول خداوند سبحان تأکید دیگری است. قسم‌های خداوند در روایت نیز نشانۀ تأکید است. این قسم‌ها شبیه قسم‌های سورۀ شمس است. در آن هم سوره، ابتدا خداوند متعال، یازده سوگند یاد می‌کند، سپس می‌فرماید: «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَکَّاها، و همچنينَ قَدْ خابَ مَنْ دَسَّاها»[۲].

در این روایت نیز خداوند سبحان به عزت و همچنين جلالش قسم خورده، به عظمتش قسم خورده، به ذات کبریایی و همچنين به جبروت خود قسم خورده، سپس فرموده است: در صورتي که انسان تابع هوا و همچنين هوس باشد و همچنين هواهای نفسانی را بر متابعت از خدای تعالی ترجیح دهد، گرفتار چند بلا خواهد شد؛ بلای اوّل اینکه:«شَتَّتُّ عَلَیْهِ أَمْرَهُ»؛ یعنی کارهای او را آشفته و همچنين بی ‌سر و همچنين سامان می‌کنم. چند بلای دیگر نیز در همین راستاست. چنان‌که می‌فرماید: دنیای او را به هم می‌ریزم و همچنين دلش را به آن هم مشغول می‌کنم و همچنين از دنیا به جز آنچه برایش مقدر کرده‏ام، به او نمی‌دهم.

در واقع می‌فرماید: شخص هوس‌باز، مشمول قهر و همچنين غضب خداوند سبحان می‌مي شود و همچنين خداوند، کار او را پراکنده و همچنين آشفته می‌سازد، که این هم تأکید دیگری افزون بر تأکیدهای قبلی است. یعنی خداوند متعال با این همه تأکید می‌فرماید: کسی که اهل هوا و همچنين هوس است، دنیای او پر از گرۀ کور می‌مي شود و همچنين هر گره‌ای که باز می‌مي شود، گرۀ دیگری در زندگی‌اش بسته خواهد شد و همچنين به‌روش کلی زندگی او روی برکت و همچنين گشایش را نخواهید دید.

قرآن کریم، در آیه‌ای، زندگى ناخوش و همچنين همراه با سختی و همچنين تنگی را نتیجۀ غفلت از یاد خداوند تبارک و تعالي می‌داند. می‌فرماید: «مَنْ أَعْرَضَ‏عَنْ ذِکْری فَإِنَّ لَهُ مَعیشَه ضَنْکاً»[۳]؛ هرکه از خداوند تبارک و تعالي و همچنين ذکر او رویگردان است، به عبارت دیگر، هرکس تابع خواهش‌های نفسانی است و همچنين به خداوند توجه ندارد، دچار زندگی سختی خواهد شد که با دلهره، پریشانی و همچنين اضطراب خاطر، عجین است. حتی ممکن است ثروت، اقتدار و قدرت و همچنين امکانات دنیوی داشته باشد، امّا گره‏هاى درهم پیچیده‏اى سراسر زندگى او را فرامی‌گیرد و همچنين قدرت گشودن گره‌ها را نخواهد یافت.

بعضی اشخاص واقعاً در مسائل زندگی سردرگم شده و همچنين به درد «چه کنم، چه کنم» مبتلا خواهند بود. کار این اشخاص و همچنين معظلات و مسائل و مشکلات آنها به هیچ وجه، جمع نمی‌مي شود. گره‌های آنها باز نمی‌مي شود، یا در صورتي که باز مي شود، گرۀ محکم دیگری بسته خواهد شد. امّا در صورتي که به‌جای هوا و همچنين هوس، به معنویّات رو بیاورند و همچنين به فکر کردن و انديشيدن کردن و انديشيدن خداوند تبارک و تعالي و همچنين آخرت باشند، کارهای آنها جمع و همچنين جور می‌مي شود.

در روایت دیگری از قول امام و پيشوا صادق«سلام‌الله‌علیه» آمده است: «مَنْ أَصْبَحَ و همچنينَ أَمْسَى و همچنينَ الدُّنْیَا أَکْبَرُ هَمِّهِ جَعَلَ اللَّهُ تَعَالَى الْفَقْرَ بَیْنَ عَیْنَیْهِ و همچنينَ شَتَّتَ أَمْرَهُ و همچنينَ لَمْ یَنَلْ مِنَ الدُّنْیَا إِلَّا مَا قَسَمَ اللَّهُ لَهُ و همچنينَ مَنْ أَصْبَحَ و همچنينَ أَمْسَى و همچنينَ الْآخِرَهُ أَکْبَرُ هَمِّهِ جَعَلَ اللَّهُ الْغِنَى فِی قَلْبِهِ و همچنينَ جَمَعَ لَهُ أَمْرَهُ»[۴]

یعنی در صورتي که همّ و همچنين غمّ کسی، شبانه‌روز تنها و فقط دنیا باشد، به فقر و همچنين فلاکت مبتلا شده، زندگی‌اش بی‌سر و همچنين سامان و همچنين مثل کلاف سردرگم خواهد شد. در مقابل، آنکه همّت اصلی‌اش در شبانه‌روز، آخرت باشد، خداوند متعال به وی غنای قلبی می‌بخشد و همچنين کارهایش را اصلاح می‌کند.

به هر حال، کسی که تابع هوا و همچنين هوس و همچنين طالب دنیا باشد و همچنين تمایلات نفسانی را بر مسائل معنوی ترجیح دهد، کارهای زندگی‌اش پراکنده است و همچنين جمع نخواهد شد. چنین شخصی به آن هم تمایلات و همچنين اهداف دنیوی و همچنين آمال و همچنين آرزوهایش نیز نمی‌رسد، در حالی که عمر خود را بیهوده برای دویدن به دنبال آن هم تمایلات نفسانی صرف می‌کند.

بی جهت نیست که پیامبر اکرم«صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم»، نفس انسان را دشمن‌ترینِ دشمنان او می‌دانند:«أَعْدَى عَدُو همچنينِّکَ‏ نَفْسُکَ الَّتِی بَیْنَ‏ جَنْبَیْکَ»‏[۵]. امام و پيشوا صادق«سلام‌الله‌علیه» نیز فرمودند: از هواهاى نفسانى خود بترسید و همچنين بر حذر باشید، آن هم‌روش که از دشمنان خویش حذر می‌کنید، زیرا دشمنیِ هیچ دشمنی براى شهروندان و مردم شهر، بیشتر از هواهاى نفسانی آنها نیست. البته امام و پيشوا«سلام‌الله‌علیه» دشمنی و همچنين خسارت بیهوده‌گویی و همچنين محصول بی فایدۀ زبان را نیز به آن هم مقدار و اندازه می‌دانند: «احْذَرُوا أَهْو همچنينَاءَکُمْ کَمَا تَحْذَرُونَ أَعْدَاءَکُمْ فَلَیْسَ شَیْ‏ءٌ أَعْدَى لِلرِّجَالِ مِنِ اتِّبَاعِ أَهْو همچنينَائِهِمْ و همچنينَ حَصَائِدِ أَلْسِنَتِهِمْ‏»[۶].

این دشمن، انسان را گرفتار می‌کند و همچنين سبب می‌مي شود زندگی‌ گره بخورد و همچنين در هم بپیچد. در قدیم وقتی می‌خواستند کسی را نفرین کنند، به او می‌گفتند: الهی نان بدود و همچنين آب بدود و همچنين تو به دنبالش. عبارت «شَتَّتُّ عَلَیْهِ أَمْرَهُ» نیز معنای همین نفرین را دارد. گاهی خواهش‌ها و همچنين تمایل‌ها می‌دود و همچنين انسان به دنبال آن هم می‌دود و همچنين بالأخره هیچ کدام به هم نخواهند رسید. از امام و پيشوا کاظم«سلام‌الله‌علیه» روایت شده است که: «اتَّقِ الْمُرْتَقَى السَّهْلَ إِذَا کَانَ مُنْحَدَرُهُ و همچنينَعْراً»[۷]؛ بپرهیز از نردبانى که بالا رفتنش آسان و همچنين پائین آمدنش دشوار است.

توجه به نفس و همچنين هواهای نفسانی و همچنين نیز توغّل در دنیا و همچنين مادیّات، انسان را به جایگاه پستی می‌کشاند که در آن هم به  همّ‌وغم تمام نشدنی و همچنين آمال و همچنين آرزوهای بی‌جا و همچنين دست نیافتنی، دچار می‌گردد.

پیامبر اکرم«صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم» در حدیثی می‌فرمایند: «مَنْ أَصْبَحَ و همچنينَ الدُّنْیَا أَکْبَرُ هَمِّهِ‏ فَلَیْسَ مِنَ اللَّهِ فِی شَیْ‏ءٍ و همچنينَ أَلْزَمَ قَلْبَهُ أَرْبَعَ خِصَالٍ هَمّاً لَا یَنْقَطِعُ عَنْهُ أَبَداً و همچنينَ شُغُلًا لَا یَنْفَرِجُ مِنْهُ أَبَداً و همچنينَ فَقْراً لَا یَبْلُغُ غِنَاهُ أَبَداً و همچنينَ أَمَلًا لَا یَبْلُغُ مُنْتَهَاهُ أَبَدا»[۸]

کسی که شبانه روز به فکر کردن و انديشيدن کردن و انديشيدن دنیا باشد، خداوند تبارک و تعالي به او اعتنا ندارد و همچنين به چهار بلا مبتلا می‌گردد که یکی از آنها آرزوهای دست نیافتنی است که تمامی هم ندارد.

امیرالمؤمنین«سلام‌الله‌علیه» می‌فرمایند: «إِنَّمَا أَخَافُ عَلَیْکُمُ اثْنَتَیْنِ اتِّبَاعَ الْهَو همچنينَى و همچنينَ طُولَ الْأَمَلِ أَمَّا اتِّبَاعُ الْهَو همچنينَى فَإِنَّهُ یَصُدُّ عَنِ الْحَقِّ و همچنينَ أَمَّا طُولُ الْأَمَلِ فَیُنْسِی الْآخِرَهَ»[۹]؛ من از دو چیز دربارۀ تو خیلی خوف دارم؛ یکی پیروی از هوا و همچنين هوس و همچنين دیگری، آمال و همچنين آرزوهای بی‌جا و همچنين دست نیافتنی است. بعد می‌فرمایند: پیروی از هوا و همچنين هوس، باعث می‌مي شود انسان مقابل حق بایستد و همچنين آرزوی طولانی، آخرت را از یادش می‌برد.

کسی که هواهای نفسانی را بر خواست خداوند تبارک و تعالي ترجیح دهد، یعنی کسی که بگوید: دلم می‌خواهد چنین کنم و همچنين از دستورات الهی غفلت ورزد، شبانه‌روز مثل کرم ابریشم در هوس‌ها و همچنين در آرزوهای بی‌جا می‌غلطد و همچنين به دور خود می‌تند تا جانش گرفته مي شود. خداوند تبارک و تعالي نکند بنده‌ای مشمول قهر و همچنين غضب خداوند تبارک و تعالي مي شود و همچنين خداوند سبحان اراده نماید که امورش اصلاح نگردد، چنین کسی یک عمر مثل آن هم کرم ابریشم به دور خود می‌تند تا بمیرد.

کسی که به هوا و همچنين هوس اهمیّت می‌دهد، نظیر آن هم چوپانی است که یک کوزۀ روغن بالای سرش گذاشته بود. هوس و همچنين آرزو، وجودش را فرا گرفت. باخود گفت: فردا این کوزۀ روغن را می‌فروشم و همچنين با پول آن هم گوسفند می‌خرم. کم‌کم گوسفند می‌زاید و همچنين بعد از مدتی صاحب چند گوسفند می‌شوم و همچنين بعد گلّه‌دار خواهم شد، سپس همسر و همچنين منزل و خانه پیدا می‌کنم و همچنين تشریفاتی فراهم می‌کنم. در آن هم موقع، نوکری خواهم داشت و همچنين در صورتي که آن هم نوکر از اوامر من تمرّد کرد، با چوب بر سر او می‌کوبم. آن هم‌روش که  در آن هم آمال و همچنين آرزوهایش غرق بود، چوبی که در دست داشت را بلند کرد که مثلاً بر سر نوکر بزند، چوب به کوزۀ روغن خورد و همچنين افتاد و همچنين شکست و همچنين روغن‌ها بر زمین ریخت. یعنی آرزوها و همچنين هوس‌های چوپان نقش بر زمین شد.

وقتی انسان خداوند تبارک و تعالي را در زندگی نداشته باشد، هوا و همچنين هوس، جای خداوند تبارک و تعالي را در دل او اشغال می‌کند، انظار و افکار بیهوده، سراسر وجودش را می‌گیرد و همچنين راه رهایی از آن هم نمی‌یابد. در صورتي که هوا و همچنين هوس، هیچ مصیبتی به جز همین که می‌فرمایند: «شَتَّتُّ عَلَیْهِ أَمْرَهُ» در پی نداشت، بس بود که انسان مراقب باشد هوسی نشود.

آن هم‌روش که بیان شد، پیامبر اکرم«صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم» می‌فرمایند: «مَنْ أَصْبَحَ و همچنينَ الدُّنْیَا أَکْبَرُ هَمِّهِ‏ فَلَیْسَ مِنَ اللَّهِ فِی شَیْ‏ءٍ»[۱۰]؛ یعنی کسی که تمام همتّش دنیا باشد، خداوند تبارک و تعالي دیگر اعتنایی به او ندارد. بی‌اعتنایی خداوند به بنده، آن هم«شَتَّتُّ عَلَیْهِ أَمْرَهُ» است. زیرا وقتی خداوند اعتنا به کسی نداشته باشد، خود‌به‌خود کارهایش پراکنده و همچنين آشفته می‌گردد و همچنين امورش اصلاح نخواهد شد. توفیق از چنین کسی سلب می‌مي شود، دست عنایت خداوند سبحان از روی سرش برداشته می‌مي شود و همچنين همین مقدار برای بدبختی او کافی است. به جای توفیق، خذلان دارد و همچنين به جای پیشرفت معنوی، دچار سقوط می‌مي شود، به جای اینکه خداوند تبارک و تعالي در زندگیش حکم‌فرما باشد و همچنين نور خداوند تبارک و تعالي را به نظاره بنشیند، هوا و همچنين هوس بر وی غالب می‌گردد.

چشم و همچنين گوش و همچنين زبان چنین شخصی تابع دلش و همچنين دلش پر از آمال و همچنين آرزو و همچنين هوس‌های بیهوده است. نه تنها خداوند تبارک و تعالي را ندارد، بلکه مظهر قهر خداست و همچنين بدبختی روی بدبختی او می‌آید. امام و پيشوا صادق«سلام‌الله‌علیه»فرمودند: «لَا تَدَعِ النَّفْسَ و همچنينَ هَو همچنينَاهَا، فَإِنَّ هَو همچنينَاهَا فِی رَدَاهَا و همچنينَ تَرْکُ النَّفْسِ و همچنينَ مَا تَهْو همچنينَى أَذَاهَا و همچنينَ کَفُّ النَّفْسِ عَمَّا تَهْو همچنينَى دَو همچنينَاهَا»[۱۱]؛ نفس سرکش را به میل و همچنين خواهش خود رها نکن، زیرا که نابودیش در تمایل آن هم است. رها سازی نفس به آنچه می‌خواهد، براى آن هم درد، و همچنين جلوگیرى آن هم، از آنچه می‌خواهد، درمان آن هم است.

افرادی که دچار دوستی‌ها و همچنين عشق‌های هوسی می‌شوند، که البته عشق نیست، نوعی نادانی و همچنين سفاهت است، شبانه‌روز در فکر کردن و انديشيدن کردن و انديشيدن رسیدن به هوا و همچنين هوس خود خواهند بود و همچنين آرزوهای دست نیافتنی در سر خویش می‌پرورانند و همچنين به هیچ‌جا هم نمی‌رسند. در صورتي که از وقت و همچنين فکر کردن و انديشيدن کردن و انديشيدن خویش در جایگاه مناسب بهره بري و استفاده کنند، می‌توانند با تحصیلات عالی، برای جامعه افرادی مفید و همچنين مؤثر باشند، می‌توانند متخصّص شوند و همچنين باعث آبرو و همچنين افتخار برای پدر و همچنين مادر خود گردند، امّا تمام فکر کردن و انديشيدن کردن و انديشيدن و همچنين نیروی خود را صرف رسیدن به دوست ناباب می‌کنند و همچنين در نهایت به نتیجۀ مطلوب نیز نخواهند دست یافت.

قرآن کریم، یکی از حسرت‌‌های انسان در قیامت را دوستی او با اشخاص گمراه و همچنين صرف وقت برای آنها برمی‌شمرد: «یا و همچنينَیْلَتى‏ لَیْتَنی‏ لَمْ أَتَّخِذْ فُلاناً خَلیلاً ، لَقَدْ أَضَلَّنی‏ عَنِ الذِّکْرِ بَعْدَ إِذْ جاءَنی‏ و همچنينَ کانَ الشَّیْطانُ لِلْإِنْسانِ خَذُولاً»[۱۲].

دوستِ بد، مثل شیطان است؛ انسان را منحرف می‌کند و همچنين هرچه دوستی او عمیق‌تر گردد، تأثیر انحرافش نیز بیشتر خواهد بود. افرادی که با هوا و همچنين هوس، به‌دنبال دوست ناشایست و همچنين منحرف می‌روند، در قیامت با پشیمانی می‌گویند: وای بر من! کاش با فلانی دوستی و همچنين همنشینی نداشتم که این مجالست، مرا گمراه کرد. در صورتي که آن هم دوستی، با اشخاص نامحرم و همچنين جنس مخالف باشد که گناه آن هم مضاعف و همچنين وزر و همچنين وبالش هم بیشتر و همچنين خطرناک‌تر است.

در صورتي که انسان عقل خود را به کار اندازد و همچنين فکرش را در جایگاه نیکو مستقر سازد، سقوط نمی‌کند و همچنين به هوا و همچنين هوس و همچنين عشق‌های مجازی مبتلا نمی‌گردد.

امیرالمومنین«سلام‌الله‌علیه» فرمودند: جبرئیل امین بر حضرت آدم«سلام‌الله‌علیه» وارد شد و همچنين گفت: تو اختیار دارید یکی از سه چیز را انتخاب کنید و همچنين دوتای دیگر را رها کنید. حضرت آدم گفت: آن هم سه، چیست؟ جبرئیل گفت: عقل، حیا و همچنين دین. حضرت آدم«سلام‌الله‌علیه» گفت: من عقل را انتخاب می‌کنم. جبرئیل به دین و همچنين حیا گفت: بروید. آنها گفتند: ما ملازم عقل هستیم و همچنين به ما امر شده است که هرکجا عقل باشد، در کنار او بمانیم.[۱۳]یعنی در صورتي که عقل انسان کار کند، از دین و همچنين حیا نیز برخوردار خواهد شد. چنان‌که امیرالمومنین«سلام‌الله‌علیه» در حدیث دیگری می‌فرمایند: «أَعْقَلُ النَّاسِ أَحْیَاهُمْ»[۱۴] عاقل‌ترین شهروندان و مردم شهر، باحیاترین آنهاست.

در صورتي که عقل انسان درست به کار نیفتد، در صورتي که تعقّل و همچنين تفکّر در کار نباشد، انسان تابع هوا و همچنين هوس می‌مي شود. در این صورت، خودش، اطرافیان و همچنين حتی جامعه را به فساد و همچنين تباهی می‌کشاند. امّا در صورتي که به جای هوا و همچنين هوس، خداوند متعال بر دلش حکمفرما گردد، سعادت و همچنين رستگاری او حتمی است، دنیایش هم آباد می‌مي شود.

در انتهای روایت این جلسه، خداوند متعال می‌فرماید: لَا یُؤْثِرُ عَبْدٌ هَو همچنينَایَ عَلَى هَو همچنينَاهُ إِلَّا اسْتَحْفَظْتُهُ مَلَائِکَتِی و همچنينَ کَفَّلْتُ السَّمَاوَاتِ و همچنينَ الْأَرَضِینَ رِزْقَهُ و همچنينَ کُنْتُ لَهُ مِنْ و همچنينَرَاءِ تِجَارَهِ کُلِّ تَاجِرٍ و همچنينَ أَتَتْهُ الدُّنْیَا و همچنينَ هِیَ رَاغِمَهٌ»[۱۵]؛ بعد از چندین قسم، فرموده است که هرکس خواست خداوند را بر تمایلات نفسانی ترجیح دهد، آسمان‌ها و همچنين زمین‌ها متکفّل رزق و همچنين روزى او می‌شوند؛ درحالی که او دنیا را نمی‌طلبد، دنیا به او رو می‌کند و همچنين در تجارت هر تاجری، سهمی خواهد داشت.

علامۀ مجلسی«رحمت‌الله‌علیه» در معنای عبارت: «و همچنينَ کُنْتُ لَهُ مِنْ و همچنينَرَاءِ تِجَارَهِ کُلِّ تَاجِرٍ» چند وجه ذکر کرده و همچنين یکی از آن هم وجوه این است که خداوند تعالی می‌فرماید: دل تاجران را مسخّر او می‌کنم، یعنی به دلشان می‌اندازم که سهمى از بهرۀ تجارت خود، به وی بدهند.[۱۶]

بهتر از آن هم را قرآن کریم چنین فرموده است: «و همچنينَ مَنْ‏ یَتَّقِ‏ اللَّهَ‏ یَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً و همچنينَ یَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لا یَحْتَسِب»[۱۷]؛ یعنی کسی که تقوا داشته باشد، کسی که دستورات و همچنين تمایلات الهی را بر خواهش‌های نفسش ترجیح دهد، خداوند تعالی از راه بی‌گمان، یعنی از راهی که خودش خیال نمی کند، به او روزی می‌رساند.

به‌یقین، آنچه خداوند تبارک و تعالي برای انسان تعیین کند، برتر و همچنين ارزشمندتر از چیزی است که خود انسان دنبال می‌کند. رزق و همچنين روزی از راه بی‌گمان، آن هم است که خداوند متعال برای بندگان می‌فرستد.

طبق روایتی از امیرالمؤمنین«سلام‌الله‌علیه» اهدافی که انسان در تحقّق آن هم امیدی ندارد، یعنی با محاسبات بشری، دور از ذهن و همچنين دور از انتظار است، در صورتي که خداوند تبارک و تعالي بخواهد، بهتر محقّق خواهد شد. ایشان می‌فرمایند: «کُنْ لِمَا لَا تَرْجُو همچنين أَرْجَى مِنْکَ لِمَا تَرْجُو همچنين»؛ در آنچه ناامیدى، امیدوارتر از آن هم چیزی باش که بدان امید بسته‌ای! سپس مثال می‌زنند و همچنين می‌فرمایند: موسى«سلام‌الله‌علیه» رفت تا آتش و همچنين روشنایی براى خاندانش بیاورد، خداوند با او سخن گفت و همچنين «نبیّ مرسل» شد و همچنين برگشت؛ ملکۀ سبا به درگاه سلیمان نبی رفت و همچنين ایمان آورد؛ جادوگران فرعون رفتند تا نزد او عزیز شوند، مؤمن برگشتند.[۱۸]

[۱]. الکافی، ج ‏۲، ص ۳۳۵٫

[۲]. شمس، ۹ و همچنين ۱۰: « که هر کس آن هم را پاک گردانید، قطعاً رستگار شد، و همچنين هر که آلوده‏اش ساخت، قطعاً درباخت.»

[۳]. طه، ۱۲۴: «هر کس از یاد من روى گردان مي شود، زندگى (سخت و همچنين) تنگى خواهد داشت.»

[۴]. الکافی، ج ۲، ص ۳۱۹٫

[۵] . مجموعه ورام، ج‏۱، ص۵۹٫

[۶]. الکافی، ج‏۲، ص۳۳۵٫

[۷]. الکافی، ج‏۲، ص۳۳۶٫

[۸]. مجموعۀ ورام، ج ۱، ص ۱۳۰٫

[۹]. الکافی، ج‏۲، ص۳۳۶٫

[۱۰]. مجموعۀ ورام، ج ۱، ص ۱۳۰٫

[۱۱]. الکافی، ج‏۲، ص۳۳۶٫

[۱۲]. فرقان‏، ۲۸و۲۹: «اى واى، کاش فلانى را دوست [خود] نگرفته بودم. او [بود که‏] مرا به گمراهى کشانید بعد از آنکه قرآن به من رسیده بود. و همچنين شیطان همواره فروگذارندۀ انسان است.»

[۱۳]. الکافی، ج ۱، ص ۱۰

[۱۴]. غرر الحکم و همچنين درر الکلم، ص ۲۵۶٫

[۱۵]. الکافی، ج ‏۲، ص ۳۳۵٫

[۱۶]. مرآه العقول، ج‏۱۰، ص۳۱۵٫

.[۱۷] طلاق،۳- ۲: «و همچنين کسى که از خداوند تبارک و تعالي پروا کند براى او راه خروجى (از معظلات و مسائل و مشکلات) قرار مى‏دهد، و همچنين او را از راهى که گمان نمى‏برد روزى مى‏دهد.»

[۱۸]. الکافی، ج‏۵، ص۸۳٫

انتهای پیام

fa.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

عواقب ترجیح تمایلات نفسانی بر دستورات الهی؛ آیت الله مظاهری تشریح کرد در تاریخ ۲۰۱۹-۰۳-۱۰ ۱۲:۲۹:۵۵ منتشر شده است

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

خرید vps خرید vps ارزان خرید سرور مجازی خرید سرور مجازی ارزان خرید وی پی اس خرید وی پی اس ارزان