دکتر علیرضا شجاعی‌زند در برنامه جذاب و جالب و خوب «اینجا»: نفوذ اجتماعی روحانیت شیعه در قیاس با مذاهب و همچنين ادیان دیگر و همچنين حتی روشنفکران بیشتر است

دکتر علیرضا شجاعی‌زند در برنامه جذاب و جالب و خوب «اینجا»: نفوذ اجتماعی روحانیت شیعه در قیاس با مذاهب و همچنين ادیان دیگر و همچنين حتی روشنفکران بیشتر است

|دکتر علیرضا شجاعی‌زند در برنامه جذاب و جالب و خوب «اینجا»: نفوذ اجتماعی روحانیت شیعه در قیاس با مذاهب و همچنين ادیان دیگر و همچنين حتی روشنفکران بیشتر است از مسیح داراب|

شجاعی‌زند ابتدا با تشریح جایگاه روحانیت در دین گفت: «روحانیت از اجزای تشکیل دین نیست، بلکه برای هر دین ضرورت دارد، آن هم هم ضرورت کارکردی. این ضرورت کارکردی را هم از مسیر عقلی، هم نقلی و همچنين هم به‌کمک تجربه تاریخی می‌قدرت اثبات‌کرد. این ضرورت کارکردی به‌تبع نقش‌های متعددی است که روحانیت پذیرفته است. نقش الگویی و همچنين اسوه‌ای، نقش اداره و همچنين اجرای مناسک و همچنين شعائر دینی، نقش تبلیغی و همچنين ترویجی، نقش تعلیمی، نقش مرجعیت احکام فقهی، نقش رهبری در جنبش‌های سیاسی و همچنين نقش روحانیت به‌مثابه حاکم شامل این نقش‌هاست. یک دسته از نقش‌ها تمهیدی، زمینه‌ساز و همچنين موقعیتی خواهند بود که آماده‌سازی و همچنين تسهیل‌گری دینداری را به عهده دارد. دسته دیگر وظایف اصلی و همچنين ذاتی روحانیت است که تعالی‌قسمت و بخش خواهند بود. نقش‌های سیاسی و همچنين اجتماعی در دسته نقش‌های تمهیدی قرار می‌گیرند.» 

محبوبیت ناشی از چیست؟

شجاعی‌زند در خصوص شکاف انتظار شهروندان و مردم شهر از روحانیت بیان کرد: «انتظار امری است که مرتبط به حوزه ذهن، احساسات و همچنين عواطف می‌مي شود. آنچه امتیاز روحانیت نسبت به چهره‌های دیگر اجتماعی محسوب می‌شده همواره نفوذ اجتماعی روحانیت بوده است. این محبوبیت و همچنين نفوذ اجتماعی روحانیت محصول سه ویژگی است که شامل آن هم‌ها می‌قدرت به انتصاب و همچنين نمایندگان روحانیت از دین اشاره کرد. در صورتي که تعلق شهروندان و مردم شهر به دین کاهش پیدا کند در این مسأله هم اثرگذار است.»

او ویژگی دیگر نفوذ و همچنين محبوبیت روحانیت در میان شهروندان و مردم شهر را ارتباط نزدیک و همچنين بدون حاجب روحانیون با شهروندان و مردم شهر دانست و همچنين گفت: «عامل سوم این است که روحانیت در تجارب تاریخی همواره در جناح شهروندان و مردم شهر بوده است. این در تجربه تاریخی شیعه و همچنين به خصوص ایران، بر خلاف کلیسا در تجربه غرب، روحانیت علیه حاکمان زورگو به نفع شهروندان و مردم شهر بوده است.مسأله اینجاست که نفوذ اجتماعی روحانیت اکنون به‌خاطر مصلحت بالاتری دستخوش زوال شده است. البته این اتفاق با یک کودتا رخ نداده است و همچنين پیامد یک انقلاب اجتماعی گسترده است. روحانیت اکنون گویا کسب اقتدار و قدرت سیاسی را بانفوذ اجتماعی عوض کرده است. البته این صورت بسیط مسأله است.»

کاهش نفوذ روحانیت، یک ادعای خام

در ادامه این مباحث و مطالب شجاعی‌زند در مورد میزان کاهش نفوذ اجتماعی روحانیت گفت: «این‌گونه تصور شده است که روحانیت در موقعیتی که در مسند اقتدار و قدرت سیاسی نبود محبوبیت اجتماعی او بیشتر بود و همچنين بعد از به‌دست آوردن اقتدار و قدرت با اقبال شهروندان و مردم شهر، محبوبیت کم شد.  این مدعای اصلی است. این ادعای خامی است که باید تحلیل و همچنين احراز مي شود. به‌صرف چند تحقیقی که انجام شده نمی‌قدرت چنین ادعایی کرد.»

او توضیح داد: «این قبیل ادعاها چیزی فراتر از یک به گفته توصیفی در یک پدیده خواهند بود. گاهی اوقات صرف نظر از صحت و همچنين سقم‌شان اثربازتابی دارند. گاهی برای اِخبار، هشدار و همچنين گاهی هم برای تأثیرگذاری است. یعنی می‌گویند حکومت‌داری روحانیت موجب شده است که روحانیت ارتباط خودش با شهروندان و مردم شهر را از دست بدهد. ممکن است در یک بیان کلی حکومت به اسم دین باشد و همچنين روحانیون هم که متولی دین خواهند بود پس حکومت دست روحانیون است ولي بايد توجه داشت در واقعیت ماجرا این نیست.»

شجاعی‌زند چند سؤال مطرح کرد: «کاهش نفوذ روحانیت نسبت به چه برهه‌ای گرفته شده است؟ قبل و همچنين بعد از انقلاب؟ در مقایسه با چه جوامعی کاهش پیدا کرده است؟ آیا نفوذ روحانیت در ایران کاهش پیدا کرد؟ در قیاس با کدام ادیان؟ و همچنين در مقایسه با کدام رقبا کاهش یافته است؟»

روحانیت نباید به‌دنبال محبوبیت باشد

او افزود: «من معتقدم این ادعا نسبت به اوایل انقلاب صحیح است و همچنين نفوذ اجتماعی روحانیت قبل از انقلاب آن هم‌چنان بالا نبوده است. ممکن است تو یک روحانی را پیدا کنید که محبوبیتی داشته است ولي بايد توجه داشت در سطح کلان این‌گونه نبوده است. ولي بايد توجه داشت درآستانه انقلاب و همچنين سال شمسي‌های ابتدایی انقلاب به آخر می‌رسد و همچنين بعد کاهش پیدا می‌کند. این یعنی دلیل آن هم جو و همچنين اقتضای زمان است.»

شجاعی‌زند گفت: «روحانیت به‌دنبال محبوبیت نبوده است و همچنين نوعاً سراغ مسوولیت‌های سخت و همچنين خشن می‌روند. روحانیت خودشان کارو بار يا کسب و کار يا همان شغل‌شان را انتخاب نکردند. در واقع آن هم‌ها به‌دنبال کارهای روی زمین مانده رفتند. وظیفه روحانیت در حوزه‌های اجتماعی و همچنين سیاسی این‌گونه ایجاب می‌کرد.»

او بیان کرد: «این‌گونه نبوده در صورتي که وزارت خانه‌های رفاهی روحانیت مشغول به کار می‌شدند محبوبیت بیشتری ایجاد می‌شد اساساً پذیرفتن مسوولیت اجرایی مشکل‌آفرین است. همین که روحانیت این کارهای سخت را می‌پذیرد خود ایجاد سؤال می‌کند که بهتر است روحانیت خود را هیچ‌گاه به این ورطه و همچنين آسیب نمی‌رساند؟ این استدلال قانع‌کننده نیست که در صورتي که گرفتن مسوولیت موجب کاهش محبوبیت روحانیت مي شود باید از آن هم پرهیز کند.»

این استاد دانشگاه همچنین در خصوص کاهش نفوذ قشر روحانیت گفت: «در مقطعی این نفوذ اجتماعی آخر گرفت که طبعاً پایدار نبود ولی در شرایط طبیعی قطعاً افول می‌کند. چنانچه در خصوص سایر مسائل چنین امری رخ داده است. باید در همین ارتباط و رابطه گفت این از ویژگی‌های خاص انقلاب بوده و همچنين ثابت نمی‌ماند.»

نفوذ روحانیت نسبت به دیگران بالاتر است

وی افزود: «نفوذ اجتماعی روحانیت در ایران نسبت به جوامع دیگر بسیار بیشتر است. این نفوذ اجتماعی روحانیت شیعه درقیاس با مذاهب دیگر و همچنين ادیان دیگر هم بیشتر است. این نفوذ نسبت به رقبایی مانند روشنفکران، دانشگاهیان، عالمان دینی مکلا، مداحان و همچنين … کمتر نشده است.»

شجاعی‌زند با بیان اینکه عده‌ای برای اثبات کاهش نفوذ روحانیت به مطالعات تيم‌های مرجع استناد می‌کنند گفت: «این مطالعات دچار معظلات و مسائل و مشکلات عدیده است. در بسیاری از این مطالعات معلوم نیست که موضوع مورد پرسش چیست. محبوبیت است؟ مقبولیت است؟ اهمیت است؟ مرجعیت است؟ یا اعتبار است؟ همچنين و علاوه بر این معلوم نیست رتبه‌های تيم‌های مرجع سنجیده می‌مي شود یا واقعیت اجتماعی و همچنين وضع شهروندان و مردم شهر؟ از طریق آن هم تیپ مطالعات نمی‌مي شود به نتایج این‌چنینی رسید که نفوذ روحانیت کاهش یا افزایش پیدا کرده است. البته من مطلقاً کاهش نفوذ اجتماعی روحانیت را نفی نمی‌کنم. من صورت مسأله را تجزیه و همچنين آنالیز کردم که روشن مي شود. من معتقدم این کاهش نسبت به دوره اوجش رخ داده است. حتی نسبت به سال شمسي‌های واپسین ماقبل انقلاب هم کم شده است ولي بايد توجه داشت اتفاقاتی افتاده است که همه مرتبط به تشکیل حکومت دینی و همچنين در دست گرفتن اقتدار و قدرت توسط روحانیت نیست که پس توصیه بشود روحانیت برای حفظ محبوبیتش و همچنين حفظ اعتماد شهروندان و مردم شهر به روحانیت و همچنين دین دست از برپایی حکومت دینی بردارد و همچنين در حاشیه حکومت قرار بگیرد و همچنين نقش توصیه اخلاقی را به عهده بگیرد. تنها عامل به دست گرفتن سیاست نبوده است. تحولاتی در ادوار اخیر در سطح جهانی رخ داده است که نمی‌قدرت آن هم را نادیده گرفت. شهروندان و مردم شهر، شهروندان و مردم شهرِ ۵۰ سال شمسي پیش نیستند. سطح تحصیلات، ارتباطات و همچنين انتظارات متغاير و متفاوت شده است. افزایش اقتدار و قدرت انتخاب شهروندان و مردم شهر اتفاقی است که در این ۴۰ سال شمسي رخ داده است. طرف‌های صاحب‌تأثیری وارد ماجرا شده است که نقش خودشان را بر جذب شهروندان و مردم شهر بازی می‌کنند.»

 

انتهای پیام

دکتر علیرضا شجاعی‌زند در برنامه جذاب و جالب و خوب «اینجا»: نفوذ اجتماعی روحانیت شیعه در قیاس با مذاهب و همچنين ادیان دیگر و همچنين حتی روشنفکران بیشتر است در تاریخ ۱۹۷۰-۰۱-۰۱ ۰۳:۳۰:۰۰ منتشر شده است

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

خرید vps خرید vps ارزان خرید سرور مجازی خرید سرور مجازی ارزان خرید وی پی اس خرید وی پی اس ارزان