در عصر حاضر شهروندان و مردم شهر با چه انگیزه هایی به «تصوف» متمایل می شوند؟

مکارم40 در عصر حاضر شهروندان و مردم شهر با چه انگیزه هایی به «تصوف» متمایل می شوند؟

شفقنا (پایگاه بین المللی همکاری های خبری شیعه) –حضرت آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی به پرسشی در مورد صوفیه پاسخ گفته می باشد.
به به گفته شفقنا متن پرسش مطرح شده وپاسخ آن مرجع تقلید شیعیان بدین شرح می باشد:

پرسش : در عصر حاضر شهروندان و مردم شهر با چه انگیزه هایی به «تصوف» متمایل می شوند؟
پاسخ اجمالی: بعضى معتقدند که آن جریان یکى از لوازم و همچنین آثار تمدن جدید می باشد؛ عدّه اى هم که مى خواهند هم دیندار باشند و همچنین هم آزاد، دست به دامن تصوف مى زنند؛ بعضی هم بخاطر ساخته یا ایجاد اختلاف و همچنین تفرقه در نقاط متنوع و گوناگون و مختلف و همچنین مسلط بودن و تسلط داشتن و همچنین حکمرانی بر آنان آن هم را ترویج می کنند؛ دسته اى هم معتقدند که جنبش تصوّف یک جنبش ملّى و همچنین ادبى می باشد و همچنین زیرا و به درستی که بزرگان ادب صوفی اند احیای آثارشان موجب احیاء تصوف می باشد؛ عده ای هم عقیده دارند که پناه بردن بعضى از شهروندان و مردم شهر به سلسله هاى تصوف عکس العمل تندروى هاى دسته اى از روحانی نماهاست.
پاسخ تفصیلی: بعضى ممکن می باشد تعجب کنند که چرا در عصر و همچنین زمان ما که عصر فعالیت و همچنین کار محسوب مى گردد هنوز تعلیماتى همچون تعلیمات متصوفه که یادگار قرون تاریک زندگى انسانها می باشد، و همچنین اشخاص را از مواجه شدن با حقایق زندگى به سوى یک سلسله تخیلات دعوت مى کند، خریدار دارد. به عقیده ما، آن پیشامد جدید ساده نیست و همچنین در واقع معلول یک سلسله عوامل روانى و همچنین اجتماعى مى باشد که در ذیل به آنها اشاره مى می شود.
۱٫ عدهاى تردید ندارند که آن جریانات مانند بسیارى از حوادثى که در اجتماع ما مى گذرد، عامل و همچنین انگیزه سیاسى دارد و همچنین همکارى عدهاى از رجال طاغوتى هم که معمولا شترشان در آن وادی ها نخفته می باشد را دلیل بر آن موضوع مى دانند، و همچنین خلاصه آن سیاست را جزیى از سیاست کلى «تقویت اقلیت مذهبى» و همچنین ساخته یا ایجاد تضاد و همچنین تفرقه و همچنین اختلاف که در نقاط متنوع و گوناگون و مختلف اجرا مى می شود، مى دانند.
بررسى تاریخ معاصر نشان مى دهد که دائما دشمنان شرق، سعى داشته اند انظار و افکار شهروندان و مردم شهر شرق را به یک نوع بى تفاوتى در برابر حوادث سوق دهند و همچنین مطمئناً هیچ چیز بهتر از انظار و افکار صوفیانه و همچنین صوفى مسلکى و همچنین خزیدن در گوشه خانقاه و همچنین پناه بردن به یک سلسله تخیّلات نظر آنها را تامین نمى کرده می باشد، لذا آنها مروج آن انظار و افکار و همچنین تعلیمات بوده و همچنین خواهند بود و همچنین مطمئناً هر قدر شهروندان و مردم شهر آن سامان ها به آن مسلک ها روى آورند بار آنها سبک تر و همچنین مقاصد آنها عملى تر خواهد شد. آن یکى از عوامل گرایش و همچنین گسترش آن مسلک ها در کشورهاى شرقى می باشد که آثار آن هم در کشورهاى متنوع و گوناگون و مختلف شرق به صورت هاى گوناگون به چشم مى خورد، حتى در صورتی که در اعماق بعضى از مذاهب ساختگى که در قرون اخیر به وجود آمد دقّت کنیم خواهیم دید که در همه آنها یک نوع ریشه صوفیگرى و همچنین انظار و افکار صوفیانه وجود دارد.
در صورتی که راستى کسى بخواهد امروز به دستور «جنید بغدادى» عمل کند بایستی و حتما تمام کتب و همچنین نشریات و مطبوعات را بدور بریزد، با آنکه مى دانیم تمام کشورهاى دنیاى امروز مى کوشند که عظمت خود را با نشر و همچنین توسعه علم و همچنین دانش و همچنین مبارزه با جهل اکثرا و بیشتر کنند. بنابراین بایستی و حتما قبول کرد که اینگونه سخنان یادگار دوران هاى تاریکى بوده که مبارزه با علم احیاناً امکان داشته و همچنین خریدارانى براى تعلیمات غلط پیدا مى شده می باشد.
۲٫ بعضى دیگر معتقدند که آن جریان یکى از لوازم و همچنین آثار تمدن جدید می باشد؛ زیرا بسیارى از شهروندان و مردم شهر (مخصوصاً شهروندان و مردم شهر مشرق زمین) روى اقتضاء تربیت خانوادگى و همچنین محیط، به مسائل مذهبى علاقه مخصوصى دارند و همچنین خلاصه میل دارند مسلمان و همچنین دیندار باشند، از طرفى بهرهبردارى کامل و همچنین بدون قید و همچنین شرط از وسایلى که تمدن جدید در اختیار آنها قرار داده محتاج به یک آزادى عمل بى حساب می باشد که با مذاق متشرعین و همچنین دستورات مذهبى که محدودیت هایى در هر قسمت قائل خواهند بود، وفق نمى دهد، لذا عدّه اى که نمى خواهند از هیچ یک از آن دو قسمت چشم پوشى کنند یعنى: به اصطلاح مى خواهند هم دیندار باشند و همچنین هم آزاد، دست به دامن تصوف مى زنند که اکثرا و بیشتر آنها را به «سیر در باطن!» سوق مى دهد و همچنین نسبت به ظواهر شرع آنقدر پافشارى که متشرعین دارند، نمى کنند مخصوصاً بعضى از فرق آنها نسبت به ظواهر دستورات دینى کاملا بى اعتنا مى باشند، یا به قول بعضى: «درون و همچنین حال را مى نگرند، نى برون و همچنین قال را» و همچنین به گفته بعضى دیگر: «به مغز اهمیت مى دهند نه به قشر!» و همچنین وجود یک عدهاز اشخاص بى بند و همچنین بار و همچنین یک مشت خوانین ظالم و همچنین کسانى که کارو بار یا کسب و کار یا همان شغل هاى نامشروعى دارند را در «زمره درویشان» یا لااقل «در سلک ایشان»! شاهدی بر آن مدعا مى دانند.(۱)
البته آن هم آزادى نسبى که صوفى ها براى پیروان خود قائلند براى اینگونه اشخاص خیلی زیاد غنیمت می باشد و همچنین نام آن هم را یک نوع «لطافت!» و همچنین «قابلیت انعطاف و همچنین وسعت مشرب» در مقابل خشکى و همچنین خشونت اهل شرع مى دانند! و همچنین همین ها می باشد که جمعى از آن قماش اشخاص را سر سپرده سلسله هاى گوناگون تصوف کرده می باشد.
از همه قبل راستش را بخواهید مجامع صوفى ها خالى از تفرّج و همچنین تنوع هم نیست، مخصوصاً براى افرادى که کار هر روز خدا خشن و همچنین سنگینى دارند وسیله خوبى براى رفع خستگى هاى روحى و همچنین فکرى و همچنین مایه تجدید نشاط می باشد! اشعار ذوقى آنها که معمولا با آهنگها و همچنین صداهاى دلنوازى خوانده مى می شود انسان را در عوالم دیگرى سیر مى دهد. «وجد و همچنین سماع»؛ (رقص و همچنین موسیقى) در میان بسیارى از فرق تصوف در قدیم بوده و همچنین حتى امروز هم وجود دارد که به اصطلاح به آنها حال مى دهد. بسیارى از آنها بکار گرفتن مواد اعتیاد آور و مخدر و همچنین بهره بری و استفاده از آن هم را در مجالس خود مجاز مى دانستند و همچنین نشئه حاصل از آن هم را یک نشئه روحانى! مى پنداشتند. بدیهى می باشد که آن گونه جلسات بابطبع عدهاى می باشد و همچنین آن هم را بر جلسات مساجد که خالى از همه اینها می باشد ترجیح مى دهند.
۳٫ دسته اى هم معتقدند که جنبش تصوّف یک جنبش ملّى و همچنین ادبى می باشد! زیرا بعضى از بزرگان شعر و همچنین ادب ما در زمره متصوفه بوده اند و همچنین احیاء آثار آنها بطور غیر مستقیم با احیاء تصوف ارتباط دارد، و همچنین زیرا و به درستی که بعضى براى زنده کردن اینگونه آثار کوشش بیشترى مى کنند، تصوف هم مورد توجه زیادترى واقع شده می باشد!
۴٫ بعضى هم عقیده دارند که پناه بردن بعضى از شهروندان و مردم شهر به سلسله هاى تصوف عکس العمل تندروى هاى دسته اى از منتسبین به روحانیت می باشد؛ آن دسته با آنکه به روش مسلم جزء روحانیون واقعى ما نیستند و همچنین اشخاص مطلع و همچنین آشنا به اوضاع نیز هرگز آنها را به آن مقام نمى شناسند؛ ولی باید توجه داشت در عین حال از نظر اشخاص بی خبرو ساده لوح اعمال آنها مقیاس سنجش حال دیگران محسوب مى می شود؛ لذا وقتى ملاحظه مى کنند که علی رغم دستورات عالى دینى، آن دسته توجه خاصى به دنیا و همچنین مسائل مادّى پیدا کرده اند؛ نسبت به علماء بدبین شده به خانقاه پناه مى برند.(۲)
آن بود علل عمده اى که براى آن جریان ذکر مى کنند. ممکن می باشد که همه آن جهات در آن جریان بى تاثیر نباشد، ولی باید توجه داشت گمان مى رود عامل اساسى و همچنین اصلى، از موضوع اول(۳) و همچنین دوم خارج نباشد، قرائنى هم که گفته شد آن هم را به خوبى اثبات و یا تایید مى کند.(۴)

پی نوشت:
(۱). در میان صوفیان کسانى بودند که از دنیاى بى بند و همچنین بار خویش به تصوف مى گریختند. ابراهیم ادهم و همچنین شبلى، امارت و همچنین حکومت را رها کردند و همچنین پناه به تصوف بردند، شقیق بلخى از مشغله تجارت و همچنین قیل و همچنین قال بازار به خانقاه صوفیه روى آورد، ابو محمد سنبکى از راهزنى توبه کرد و همچنین در زى صوفیه دخل و درآمد، شیخ احمد ژنده پیل هم گویند که از شرابخوارى و همچنین تبهکارى خویش به تصوف گریخت (ارزش میراث صوفیه، زرین کوب، عبدالحسین، امیرکبیر، تهران، ۱۳۵۳ شمسی، ص ۱۶۶).
(۲). ممکن می باشد آن پرسش مطرح می شود که چه عواملى موجب گردیده تا عدّه اى از مسلمانان از دیگران جدا شوند، سپس همین اشخاص مجدداً به صورت گروهى با هم جمع آمده و همچنین مسلک تصوف را پایه گذارى کنند؟ براى پاسخ چنین پرسشى، در برخى از کتابهاى تحقیقى به علت هاى مختلفى استناد شده می باشد که شامل در سرگذشت هایى که به استحاله آرمانى بعضى از صوفیان مرتبط مى می شود آمده می باشد که صوفیان به علت تزکیه نفس، زهد شدید، توبه و همچنین بازگشت از گناه، راحت طلبى، گریز از مسئولیت هاى اجتماعى، فقر اقتصادى، وضع روانى، خیال پردازى، درون گرایى، خویشتن یابى و همچنین خودآگاهى، جدید و تو و تازه جویى، خستگى روحى، وازدگى علمى، گریز از مذهب مختار، تجدید حیات ملّى، وضع جغرافیایى منطقه اى، تأثیر مذاهب غیر اسلامى، واکنش در برابر فرمانروایان ستمگر، مخالفت با سیاست روز و همچنین بسیارى علل دیگر به مسلک تصوف روى آورده اند. از طرفى، هم آن عوامل متباین و همچنین متنوع و گوناگون و مختلف و همچنین انگیزه هاى انفرادى موجب شده، تا نوعى تساهل و همچنین تا حدوى عدم تعّصب در بین اشخاص و همچنین اعضاى تیم صوفیه به وجود آید و همچنین خود سبب پیگیرى و همچنین دوام مسلک تصوف در بین مسلمانان و همچنین سرزمین هاى اسلامى گردد و همچنین دنباله آن هم تا عصر حاضر نیز کشیده می شود. در آنکه چرا آن پیشامد جدید تا آن حد در بین مسلمانان تأثیر داشته، مورد بهره بری و استفاده و نیاز ضروری می باشد در اینجا براى آگاهى اکثرا و بیشتر به نمونه ها و همچنین جاذبه هاى دیگر مسلک تصوف نیز اشاره می شود. در تمام دوره هایى که مسلک تصوّف رایج بود، بى شک، براى آن هم جاذبه هاى متنوعى نیز وجود داشت که عده اى آن هم را مى پذیرفتند. که شامل پیشامد جدید «سماع» بود، موسیقى همراه یک سلسله سخنان عرفانى و همچنین محرّک، اشخاص پر شور و همچنین حساس را به خانقاه ها دعوت مى کرد که در مقایسه با دعوت ساده مذاهب و همچنین پند و همچنین اندرز اخلاقى، داراى جاذبه و همچنین تحریک بیشترى بود. همچنین جادوى کلام، از طریق نظم و همچنین نثر و همچنین تبلیغات مؤثر و همچنین اشاره به کرامات بزرگان صوفیه و همچنین گفتن عشق و همچنین محبت الهى، موجب تحریک احساسات گردیده عدّه اى را به خانقاه ها مى کشید. همچنین گریز از مسئولیت هاى اجتماعى و همچنین گرفتاری هاى زیستى مضاعف نیز یکى از عوامل بود تا کسانى را که باره داشتند منزوى کرده و همچنین آنان را به گوشه آرام خانقاهى بکشاند. اصولا خانقاه پناهگاه مناسبى براى آن نوع اشخاص بود. (تاریخ خانقاه در ایران، کیانی، محسن، طهوری، تهران، ۱۳۶۹ شمسی، صص ۲۰ و همچنین ۲۱).
(۳). ناگفته نماند قوى ترین عامل آن جنب و همچنین جوش صوفیان در ایران، جنبه سیاسى دارد و همچنین جزء نقشه هاى استعمارى می باشد، بدین جهت ترویج صوفیگرى در جان سیاست رژیم طاغوتى پهلوى قرار داشت و همچنین از سالها قبل دیده می شد که شرق شناسان از شرق و همچنین غرب و همچنین وزارت فرهنگ از ایران دست به دست هم داده بر آخر آن هم مى افزودند. مثلا «تذکره الاولیاء» شیخ عطار را از ثلث به اصطلاح مرحوم «گیپ» در اروپا چاپ کرده به ایران مى فرستادند! «اسرار التوحید» ابوسعید را خاورشناسى روسى به نام «والنتین ژوکوفسکى» در پطرزبورگ (لنینگراد) بعد از بررسی چاپ مى کنند به ایران مى فرستند! وزارت فرهنگ ایران (در عصر طاغوت) صوفیگرى را درسى در دانشگاهها قرار داده و همچنین سالانه بودجه هنگفتى در راه چاپ کتب صوفیان خرج مى کرد. (تحفه الاخیار، قمی، محمدطاهر، بررسی و همچنین تصحیح: الهامی، داود، مدرسه امام و پیشوا امیرالمومنین(علیه السلام)، هدف، قم، ۱۳۶۹ شمسی، ص ۱۰۸).
(۴). گردآوری از کتاب: جلوه حق (بحثى پیرامون صوفیگرى در قبل و همچنین حال‏)‏، مکارم شیرازى، ناصر، نسل جوون‏، قم‏، ۱۳۸۴ شمسی، ‏چاپ سوم، ص ۳۷٫

در عصر حاضر شهروندان و مردم شهر با چه انگیزه هایی به «تصوف» متمایل می شوند؟ در تاریخ ۲۰۱۷-۰۵-۱۵ ۲۱:۵۹:۱۶ نشر یافته شده شده می باشد

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

خرید vps خرید vps ارزان خرید سرور مجازی خرید سرور مجازی ارزان خرید وی پی اس خرید وی پی اس ارزان خرید فیلترشکن خرید vpn خرید vpn ارزان خرید vpn خرید vpn