حجت‌الاسلام والمسلمين دکتر محمد مسجدجامعي: براي ارتباط و رابطه با عربستان عجله نکنيم!

حجت‌الاسلام والمسلمين دکتر محمد مسجدجامعي: براي ارتباط و رابطه با عربستان عجله نکنيم!

|حجت‌الاسلام والمسلمين دکتر محمد مسجدجامعي: براي ارتباط و رابطه با عربستان عجله نکنيم! از مسیح داراب|

صدای شیعه: اشاره: استاد مسجدجامعي افزون بر تحصيلات حوزوي، داراي دکتري ژئوپولتيک از دانشگاه پيزاي ايتالياست و همچنین در دانشکده روابط بين الملل وزارت مسائل خارجه تدريس مي‌کند. نگاه او به اوضاع و همچنین احوال منطقه و همچنین جهان، فراتر از چارچوب‌هاي متعارف سياسي می باشد و همچنین او بارها بر اهميت نگرش برآمده از فرهنگ، تاريخ و همچنین روان‌شناسي اجتماعي تأکيد مي‌کند. آنچه در گفتگوي زير مطرح مي‌می شود، برخاسته از همين چشم‌انداز می باشد
ارتباط و رابطه دوجانبه ايران با هيچ کشوري در منطقه بدون توجه به کليت اوضاع منطقه، اصولا مفهوم نيست. در حال حاضر يک نوع نه تنها بي‌ثباتي بلکه يک نوع بي‌تصميمي، يک نوع شکنندگي ناشي از نگراني و همچنین بعضا يک نوع فرصت‌طلبي وجود دارد، که بر کل منطقه حاکم می باشد و همچنین حتي بر ترکيه و همچنین شمال آفريقا. معمولا وقتي از منطقه صحبت مي کنيم، بيشتر مراد قسمت و بخش خاورميانه عربي و همچنین ايران می باشد، ولی باید توجه داشت اين حالت را حتي در افغانستان و همچنین پاکستان هم مي‌بينيد. يعني منطقه در معناي وسيعش چنين می باشد. براي نمونه تحول ارتباط و رابطه بين عربستان و همچنین قطر را در نظر بگيريد. اين آن هم قطري می باشد که چندي قبل بهترين استقبال را از سلمان داشت. چنين استقبالي در تاريخ قطر و همچنین با اين تفصيل و همچنین مقدمات بي‌نظير بود. قطر با اين ويژگي‌هايي نه تنها به تنش و همچنین قطع ارتباط و رابطه با عربستان رسيده می باشد، بلکه زمين، هوا، بندر، خط هوايي و همچنین… هر نوع ارتباطي با آن هم بسته شده می باشد!
موضع‌گيري‌هاي سياسي ترکيه را ببينيد که به هر حال متغایر و متفاوت می باشد با قطر و همچنین عربستان. هم به لحاظ تاريخي، هم به لحاظ اقتصادي، به لحاظ ساختارهاي زيربنايي، به لحاظ ارتش و همچنین اينکه عضو ناتوست و همچنین عملا دومين ارتش ناتو را به لحاظ تعداد دارد. يعني اينکه عضو يک نهاد نظامي- امنيتي پهناور و بزرگ خواهند بود، در طي بيش از ۵۰ سال شمسی، يک سلسله تغييراتي براي ايجاد ثبات و همچنین فکر کردن و اندیشیدن و همچنین تصميم‌سازي علمي در قسمت و بخش نظامي و همچنین اطلاعاتي‌شان ايجاد شده می باشد. مضافا که به دليل عضويت مجبور به رعايت يک سلسله مقررات بوده می باشد. اين از درون جامعه را مي‌سازد، چه در قسمت و بخش امنيتي و همچنین چه در خود ارتش و همچنین از قِبَل آن هم، بقيه جامعه را. منظور اينکه يک جامعه عادي نيست بلکه در بسياري از مسائل يک جامعه توسعه يافته می باشد، ولی باید توجه داشت در عين حال از پارسال تا امسال يعني از آن هم داستان کودتا تا در حال حاظر را در نظر بگيريد، يک سال شمسی و همچنین يک ماه می باشد که تغييرات بسياري را شاهد بوده می باشد. تغيير به اين معني که اصلا مواضعش بعضا نامفهوم می باشد. در حال حاضر ارتباط و رابطه ترکيه و همچنین آلمان و همچنین درخواست‌هايش را از آلمان درنظر بگيريد که خواهان مصادره دارایی ها طرفداران گولن و همچنین بازگرداندن آنها به ترکيه می باشد. درحالي که حکومت آلمان بايد طبق قوانين کشور خودش با کسی که عضو شهر است ترک‌تبارش رفتار کند و همچنین نه طبق قوانين و همچنین درخواست ترکيه. به هرحال به روش خلاصه يک نوع ابهام، سرگشتگي، يک نوع به اين در و همچنین آن هم در زدن را در کل منطقه مي‌بينيد.
در مورد ايران هم اين تغييرات وجود دارد؟
واقعيت اين می باشد که ايرانيان معمولا مايل نيستند نقاط نیرو خودشان را ببينند. الحق والانصاف در طي اين سالهايي که ما شاهد اين نوع تحولات و همچنین بلکه اين تغييرات شگفت‌آور هستيم، ايران کمترين تغيير را به اين نوعي که در ساير کشورها مي‌بينيم، داشته می باشد؛ يعني خط مشخص ثابتي را داشته و همچنین آن هم را هم جلو برده می باشد. در قسمت و بخش هسته‌اي، سياست منطقه‌اي، سياست عمومي و همچنین سياست بين‌المللي‌اش الحق ايران در مقايسه با ديگران سياستي به مراتب مستدام‌تر، مستقيم‌تر و همچنین ثابت‌تري داشته می باشد. پس يک بار ديگر به اين برمي‌گرديم که اين نگراني که در انظار و افکار عمومي ايران وجود دارد که مثلا روابط ما با ديگران به چه سمت و همچنین سويي مي‌رود؛ اين نيست که تنها و فقط ارتباط و رابطه ما با عربستان دستخوش تغيير باشد، بلکه کل منطقه در يک حالت بلاتکليفي، بلاتصميمي و همچنین بدون شناخت کافي می باشد.
يک موقع اردن دشمن کامل سوريه بود؛ ولی باید توجه داشت در حال حاظر مجيز سوريه را مي گويد تا به او نزديک می شود. يک موقع مصر ـ مخصوصا در زمان مُرسي ـ دشمن شماره يک سوريه بود و همچنین قطع ارتباط و رابطه کرد؛ ولی باید توجه داشت در حال حاضر اصلا چنين موضعي را ندارد و همچنین اين تغييرات در همه کشورهاي منطقه وجود دارد، حتي در مقايسه با ديگر کشورهاي منطقه، کشور توسعه‌يافته‌اي مانند ترکيه هم مشمول همين وضعيت می باشد.
ما چقدر در زواياي متنوع و گوناگون و مختلف اقتصادي، فرهنگي و همچنین حتي مذهبي عربستان را مي‌شناسيم؟
مقدمه کتاب «معماي عربستان»، تأليف پاسکال منوره ، به قلم آقاي فِرد هاليدي می باشد که يکي از مسلط‌ترين کارشناسان مسائل منطقه می باشد. او در مقدمه‌اش مي‌نويسد: «با اينکه عربستان بيشترين منابع انرژي را دارد و همچنین دو شهرستان مقدس مسلمانان در آنجاست و همچنین سالانه ميليون‌ها فرد یا شخص براي زيارت به اين کشور مي‌روند، ولي بعد از تبت ناشناخته‌ترين کشور دنياست!» اين را يک انگليسي مي‌گويد. الحق انگليسي‌ها در شناخت مسائل ملتهاي متنوع و گوناگون و مختلف و همچنین به‌ويژه ملتهاي منطقه ما بي‌بديل‌خواهند بود و همچنین اين حرف را يک کارشناس طراز اول انگليسي با آن هم سوابق طولاني مي‌زند؛ لذا اين کشور به دلايل فراوان کشوري می باشد که ذاتاً ناشناخته می باشد. ناشناختگي‌اش هم به دليل اين می باشد که اينها آموخته‌اند که چگونه خودشان را سانسور کنند و همچنین چگونه مانع از انتقال خبرهای جدید از درون خودشان به بيرون شوند و همچنین اين هم تنها و فقط مرتبط به نظام حاکم نيست. تک‌تک سعودي‌ها اين حالت خودداري را در مورد مسائلشان را دارند. از اين نظر کمي مثل چيني‌ها خواهند بود.
اينکه ما اين جامعه را نمي‌شناسيم درست می باشد، ولي موضوع اين می باشد که اين جامعه خيلي پيچيده و همچنین ديرياب می باشد. سخن هاليدي را فراموش نکنيد و همچنین اين واقعيتي می باشد. البته در حال حاضر به دلايل متنوع و گوناگون و مختلف نمي‌خواهم بگويم اين پيچيدگي بيشتر شده، زیرا و به درستی که اصلا دنيا رو به بازشدن می باشد. يعني قطعا هم‌اکنون خيلي از مسائلي را که ده سال شمسی قبل در عربستان به صحنه نمي‌آمد، در حال حاظر بيان مي‌می شود؛ ولي در عين حال يک کشور کاملا ناشناخته‌اي می باشد.
مهمتر آنکه در دوره‌اي زندگي مي‌کنيم که اصولا شناخت کشورها براساس صرفا حوادثي که اتفاق مي‌افتد، ممکن نيست. البته اين حرف من نيست؛ مکرر آن هم را از کارشناسان طراز اول سياسي، ژئوپلتيکي، اساتيد متنوع و گوناگون و مختلف و همچنین حتي ديپلمات‌هايي که کارشان اصولا تحليل و همچنین شناخت می باشد، شنيده‌ام که: در شرايطي زندگي مي‌کنيم که به‌رغم گسترش شبکه‌هاي اينترنتي و همچنین اطلاع‌رساني، خيلي نمي‌دانيم چه خبر می باشد. خانم موگريني پيش از آنکه وزير خارجه اتحاديه اروپا می شود، وزير خارجه ايتاليا بود. مشاوري داشت که متخصص ترکيه بود. به ياد دارم يک بار از ايشان پرسيدم: «تو که متخصص ترکيه هستيد، بگوييد در ترکيه چه خبر می باشد؟» اين در ابتداي تحولات گروه و حزب عدالت و همچنین توسعه بود و همچنین به چند سال شمسی قبل برمي‌گردد؛ گفت: «تحولاتش برايم مفهوم نيست و همچنین اصولا اين تحولات در تعارض با هويت ترکيه نوين می باشد.» در دنيايي زندگي مي‌کنيم، به‌ويژه منطقه ما، که کساني هم که امکانات زياد اطلاعاتي و همچنین سوابق طولاني تحليلي دارند، خيلي قادر به فهم مسائل از درون نيستند. شايد نمونه خوبش همين پیشامد جدید قطر و همچنین چهار کشور باشد. کسي توقع نداشت چنين می شود با اين حجم و همچنین گستردگي و همچنین طولاني شدن.
نقطه دوم اينکه آنقدر تحولات زياد می باشد که باز هم نمي‌توانيد بگوييد مطمئنا کشوري را شناخته‌ايد.
مطلب سوم اينکه مراکز تحقيقاتي، مطالعاتي و همچنین تصميم‌سازي ‌ما معمولا تصوير مشخص و همچنین دقيقي متناسب با حجم ايران ندارند. ايران کشور بسيار متفاوتي می باشد. اولا در اين منطقه، کشور وسيعي محسوب مي‌می شود با طولاني‌ترين تاريخ که حدود ۱۵ همسايه دارد و همچنین آن هم هم همسايه‌هايي خيلي متنوع و گوناگون و مختلف. نه صرفا به لحاظ سياسي، بلکه در تمامي ابعاد. آسياي مرکزي کلا با جنوب ما فرق مي‌کند. افغانستان با ترکيه واقعا فرق مي‌کند؛ لذا همسايه‌هاي خيلي متفاوتي دارد که نه تنها نظام‌هاي سياسي‌شان متغایر و متفاوت می باشد، بلکه متعلق به فرهنگ‌ها و همچنین تمدن و همچنین تاريخ کاملا متفاوتي خواهند بود. ضمن اينکه کشوري می باشد که به لحاظ موقعيتش ـ چه در شمال و همچنین جنوب و همچنین شرق و همچنین غرب ـ يکي از استراتژيک‌ترين کشورهاي دنياست. مضافا که تمايلات انقلابي هم دارد و همچنین نظام سياسي در ايران اصولا اهداف و همچنین راهبردهاي خاص خود را تعقيب مي‌کند.
با توجه به مجموع اين موارد، مجبوريم که سياست خارجي فعالي در معناي عام داشته باشيم؛ منظور سياست رسانه‌اي، سياست ديني، سياست فرهنگي و همچنین سياست اقتصادي و همچنین تجاري می باشد. ما مجبوريم سياستي به مراتب فعال‌تر از ديگران داشته باشيم و همچنین مقدمه آن هم شناخت خوب می باشد. نتيجه اينکه اتخاذ سياست خارجي فعال براي ايران يک ضرورت می باشد و همچنین براي اينکه اين را داشته باشد، مورد بهره بری و استفاده و نیاز ضروری می باشد که درک دقيق و همچنین بي‌طرفانه‌اي داشته باشد. اين را هميشه به دانشجويان مي‌گويم که: مسائل را بي‌طرفانه بفهميد، ولي متناسب با منافع و همچنین مصالح ‌موضع بگيريد؛ ولی باید توجه داشت در ايران معمولا ايدئولوژيک مي‌فهمند و همچنین نه بي‌طرفانه و همچنین علمي!
مثلا درخصوص عربستان، کساني در ايران خواهند بود که براي برقراري ارتباط و رابطه عجله دارند و همچنین گاه و همچنین بيگاه به روش صريح و همچنین يا تلويحي نسبت بدان اظهار علاقه مي‌کنند و همچنین عموما از جانب سعودي‌ها با پاسخ نامناسبي مواجه مي‌شوند. حتي در صورتی که آنان خواهان ارتباط و رابطه خواهند بود، بهتر می باشد دوستان ما سکوت کنند. آنها (سعود‌ها) به دلايل متنوع و گوناگون و مختلف دير و همچنین يا زود به سراغ ايران خواهند آمد. ذهنيت قبيله‌اي آنها اين اظهار تمايل را دليل بر ضعف و همچنین انفعال ايران و همچنین موفقيت سياست خصمانه‌شان در قبال آن هم مي‌گيرند و همچنین لذا درشت‌گويي مي‌گويند. آنها با اين ذهنيت با ما برخورد مي‌کنند، و همچنین نه در چارچوب محاسبات سياسي. بهتر می باشد سکوت کنيم و همچنین سخني به له و همچنین عليه آنان نگوييم. اين به برقراري ارتباط و رابطه بيشتر کمک مي‌کند.
برعکس آنچه ما عربستان را يک کشور قبيله‌اي و همچنین با مردمان کم‌دانش مي‌پنداريم، سطح توليد ناخالص داخلي آنها در حال رشد می باشد و همچنین حتي ممکن می باشد تا چند سال شمسی ديگر عضو G7 می شود. تو وضعيت اقليت‌هاي مذهبي، توپوگرافي، درگيري‌هاي داخلي شاهزادگان، بحران جانشيني و همچنین کودتا در آنجا را چگونه مي‌بينيد؟ چرا ما هر روز منتظر فروپاشي اين کشوريم و همچنین پيش‌بيني مي‌کنيم که تا يک سال شمسی ديگر بيشتر دوام نمي‌آورند؟
البته وضعيت عربستان را به اختصار نمي‌قدرت توضيح داد. اصولا معيارهاي توسعه‌يافتگي و همچنین کساني که تصميم مي‌گيرند چه کشوري عضو G7 باشد يا نباشد موضوع ديگري می باشد؛ ولی باید توجه داشت اجمالا عربستان هيچ‌گاه عضو G7 نخواهد شد و همچنین چنين چيزي نمي‌تواند مطرح باشد. در ماههاي اخير مقالاتي نوشته مي‌می شود مبني بر سقوط نظام سعودي. يکي از آخرين‌ها مرتبط می باشد به خانم مضاوي الرشيد که بررسی کننده و پروهشگر طراز اول سعودي می باشد و همچنین در انگلستان استاد شهروندان و مردم شهر‌شناسي می باشد و همچنین کشورش را خوب مي‌شناسد، اگرچه هويت عربستاني‌اش را باطل کرده‌اند.
ولی باید توجه داشت آنچه در ايران در مورد عربستان نقل شده و همچنین مي‌می شود، عمدتا به دلائل ايدئولوژيک آنهاست و همچنین نه شناخت از درون برآمده‌شان. دوام کم ‌و همچنین‌ بيش نودسالة نظام سعودي به دلايلي بوده که نسل جديد حاکم، در تعارض کامل با آن هم می باشد و همچنین مشکل مي‌قدرت گفت که اينان موفق شوند. هم‌اکنون طيف وسيعي از روشنفکران و همچنین نيز عالمان ديني که مخالف سياست‌هاي جديد خواهند بود، زنداني شده‌اند و همچنین اين جريان اعتراض‌هاي فراواني را در فضاي مجازي برانگيخته می باشد، جرياني که رو به‌ افزايش می باشد. به هر حال در کمتر دوره‌اي از حاکميت نظام موجود چنين اوضاعي وجود داشته می باشد. اگرچه رژيم ‌ابزارهاي مختلفي براي کنترل اوضاع داخلي دارد، ولی باید توجه داشت به هرحال با معظلات و مسائل و مشکلات عميق و همچنین سختي مواجه می باشد؛ مشکلاتي که خود آنان خلق کردند.
مشکل آنان با اقليت‌هاي مذهبي و همچنین شيعيان جدي می باشد؛ ولی باید توجه داشت اوضاع هم‌اکنون آن هم مقدار آشفته و همچنین بحراني می باشد که اين بخشي و همچنین بلکه قسمت و بخش کوچکي از مشکل آنهاست. پیشامد جدید يمن و همچنین قطر آنها را به لحاظ داخلي عميقا بحران‌زده کرده می باشد. و همچنین ولی باید توجه داشت پیشامد جدید توسعه‌يافتگي. به دلايل متنوع و گوناگون و مختلف متأسفانه توسعه‌يافتگي در شيخ‌نشين‌ها و همچنین شامل سعودي فاقد پشتوانه توسعه انساني و همچنین توسعه فکري و همچنین فرهنگي و همچنین اجتماعي و همچنین سياسي می باشد. ظواهر و همچنین ابزارها مدرن و همچنین بلکه فوق مدرن شده می باشد؛ ولی باید توجه داشت عقلانيت عموما هنوز بدوي می باشد. کافي می باشد به دلايلي که کشورها چهارگانه در محکوميت قطر گفته‌اند، توجه کنيد و همچنین از آن هم مهمتر به نکاتي که طرفين بعد از مذاکره تلفني چند روز اخير بين بن سلمان و همچنین امير قطر بيان کرده‌اند. چنين سخناني و همچنین استدلال‌هايي هيچ‌گاه توسط مقامات يک کشور توسعه‌يافته بيان نمي‌می شود.
به نظرتان در حال حاضر حکومت بن سلمان چقدر ثبات و همچنین اقتدار و قدرت دارد؟ آيا اين‌روش که در ايران تداعي مي‌می شود اين حکومت ثبات کافي ندارد و همچنین شرايطش بحراني می باشد؟
حدود دو ‌سه سال شمسی پيش در يادداشتي آوردم و همچنین اشکالي هم ندارد که صريحا بگويم، حداقل نظر شخصي من اين می باشد که در حال حاضر نظام موجود بيشتر به نفع و همچنین مصلحت ماست تا هر جانشين ديگري براي اين خاندان. زیرا و به درستی که اکنون شرايط در عربستان به نوعي می باشد که در صورتی که اينها نباشند، افرادي به مراتب افراطي‌تر، خشک‌مغزتر، ضد ايراني‌تر و همچنین ضد شيعه‌تر سر کار مي‌آيند.
ولی باید توجه داشت در مورد خاندان سلطنتي يعني فرزندان عبدالعزيز و همچنین نسلهاي بعدي‌اش بايد گفت: اين خاندان به نوعي می باشد که مخصوصا در موارد بحراني خودش را جمع مي‌کند. البته به معني اين نيست که با همديگر اختلاف سليقه و همچنین يا اختلاف منافع ندارند و همچنین يا با همديگر ستيز نمي‌کنند، که همه اينها هست؛ ولي درنهايت قدرت اين را دارند که در درون خودشان مسائل را جمع کنند. مخصوصا که عادت به کتمان دارند! يعني آن هم مقداري که از مسائل داخلي‌شان به بيرون درز مي‌کند، ‌عمدتا به دست خودشان نيست. نوعي انسجام داخلي دارند که ناشي از يک سلسله مسائل تربيتي و همچنین رفتاري‌شان می باشد. لذا اين خاندان، خاندان منسجمي می باشد و همچنین به نظر مي‌رسد که حتي از بقيه خاندان‌هاي حاکم بر ساير شيخ‌نشين‌ها ـ با توجه به کثرت و همچنین تنوعشان ـ منسجم‌ترند.
فرض کنيد در قطر، شيخ حَمَد پدرش را کنار زد، ولي اين جريان در عربستان تنها و فقط يک بار اتفاق افتاد آنهم نه اينکه فيصل، برادرش سعود را کنار زد؛ زیرا و به درستی که بعد از عبدالعزيز، سعود بر سر کار آمد که آدمي خارج از چارچوب و همچنین بسيار عياش بود و همچنین مجموع خاندان او را کنار گذاشتند. والا هيچ مورد ديگري نداريم و همچنین اين قدرت را هم دارند که خودشان را جمع کنند.
در مورد اينکه به هر صورت اين نظام حاکم تا چه مقدار مي‌تواند باقي بماند،‌ چند موضوع وجود دارد. موضوع اول به روش خيلي خلاصه اينکه عربستان بعد از تشکيل به عنوان يک کشور، بخشهاي مرتبط به امنيت، ارتش، گارد ويژه، نيروي هوايي، نيروي زميني و همچنین دستگاه اطلاعاتي کلا در دست نجدي‌ها بود و همچنین نيز بخشهاي عمده‌اي از اقتصاد و همچنین تجارت، نهادهاي ديني و همچنین سياست خارجي. با اينکه نجدي‌ها از حجازي‌ها خيلي عقب‌مانده‌تر بودند؛ زیرا و به درستی که حجاز به دليل اينکه مکه و همچنین مدينه را در درون خود داشت و همچنین «شُرفا» در آنجا حاکم بودند و همچنین بخشي از خلافت عثماني بود، خيلي توسعه‌يافته‌تر از نجد بود و همچنین نجدي‌ها خيلي متحد و همچنین منسجم‌اند. کم ‌و همچنین‌ بيش مثل پشتون‌ها در افغانستان يک نوع انسجام قبيله‌اي و همچنین منطقه‌اي دارند.
البته اين هم بود که آنها وهابي بودند و همچنین بقيه عربستان وهابي نبودند و همچنین هنوز هم نيستند؛ ولي وهابيت در پوست، گوشت و همچنین خون نجدي‌هاست. يعني اين نيست که به عنوان يک عقيده قبول کرده‌اند. اصلا تمام شخصيت‌شان وهابي می باشد. بنابراين اقتدار و قدرت در دست نجدي‌ها بود. هنوز هم هست، ولي نه به آن هم نسبت قبل. در حال حاظر ديگران ـ مخصوصا حجازي‌ها ـ آمده‌اند، ولي نظام ديني‌ هنوز هم نجدي می باشد. تنها و فقط عبدالعزيز بن باز حجازي بود. در بين مفتي‌هاي عربستان، تنها و فقط او حجازي بود، بقيه کلا نجدي بودند؛ يعني نهادها و همچنین تشکيلات ديني کلا نجدي خواهند بود که خود اين يک نوع انسجام ايجاد مي‌کند. ولی باید توجه داشت اينکه چرا غير نجدي‌ها اعتراض نمي‌کنند؟ در حقيقت اعتراض به آن هم معني که ما مي‌فهميم به لحاظ ديني در عربستان معني ندارد. کلا اهل سنت به لحاظ ديني، تابع «عنوان» خواهند بود و همچنین نه تابع «خصوصيات». مهم اين می باشد که چه کسي آن هم عنوان را دارد. براساس به گفته‌هاي متعدد ۱۰۰ ميليون دلار هزينه تعطيلات تابستاني امسال ملک سلمان در طنجه مراکش شد. عنوان «ملک» به او مصونيت مي‌بخشد. يا به اين کاري ندارند که ۱۰۰ ميليون دلار به دختر ترامپ براي کمک به مسائل خيريه هديه داد. تابع عنوان خواهند بود و همچنین لذا آن هم پیشامد جدید‌اي که در جايي مانند ايران ايجاد اعتراض مي‌کند، در آنجا اجمالا طبيعي می باشد و همچنین لذا اعتراضي هم در مقابلش نيست
ادامه دارد…

منبع: روزنامه اطلاعات

انتهای پیام

حجت‌الاسلام والمسلمين دکتر محمد مسجدجامعي: براي ارتباط و رابطه با عربستان عجله نکنيم! در تاریخ ۱۹۷۰-۰۱-۰۱ ۰۳:۳۰:۰۰ نشر یافته شده شده می باشد

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

خرید vps خرید vps ارزان خرید سرور مجازی خرید سرور مجازی ارزان خرید وی پی اس خرید وی پی اس ارزان