نجمه؛ مادر خورشید

نجمه؛ مادر خورشید

|نجمه؛ مادر خورشید از مسیح داراب|

دیباچه
صدای شیعه: با توجه به جایگاه و همچنین نقش ممتاز «مادر» در شکل گیری شخصیت و همچنین عملکرد انسان، بایسته می باشد سیمای تابناک مادران آسمانی نیز در زندگی معصومان: به تصویر کشیده می شود. آن نوشتار، به معرّفی بانویی از خاندان عصمت و همچنین طهارت:می پردازد.

ارحام مطهّره
ائمّه:در راستای مبارزه با «تبعیض نژادی»| برنامه جذاب و جالب و خوب های گوناگونی به اجرا درآوردند؛ شامل تربیت بردگان و همچنین آزادی آنان در مناسبت های متعدّد . ولی باید توجه داشت آن هم چه شایان دقت و همچنین توجه می باشد، ازدواج ائمّه: با بعضی از کنیزان صالح و همچنین تولد «امام و پیشوا معصوم» و همچنین «امام و پیشوا زادگان» از دامن و همچنین نسل آنهاست!

و همچنین در یک معرّفی گذرا، امامانی که مادرشان کنیز (امّ ولد) بوده – گرچه، بعضی جزو شاه زادگان و همچنین پهناور و بزرگ زادگان خواهند بود – عبارتند از: امام و پیشوا سجّاد و همچنین امام و پیشوا کاظم تا امام و پیشوا مهدی:.

چه بسا جهت بعضی از خوانندگان هضم آن مطلب، کمی دشوار باشد؛ ولی باید توجه داشت واقعیت و همچنین واقعیت و حقیقت، آن هم پیوند نور با نور می باشد و همچنین آخر پاکی و همچنین طهارت!

به عبارت دیگر: همسری و همچنین پیوند نکاح با پیامبران و همچنین امامان، گرچه شرایطی مورد بهره بری و استفاده و نیاز ضروری دارد؛ ولیکن رسیدن به مقام «مادری» – به ویژه تولد معصوم – نیازمند عبور از صافی های گوناگون می باشد. لذا ملاک اصلی، آن هم کفو، همتایی، همدلی و همچنین طهارت روح و همچنین دل می باشد.

در پس نتیجه آن می شود که، انتخاب بعضی از کنیزان توسط ائمّه:به عنوان «مادر فرزندان» خود، بیانگر ویژگی های والای روحی و همچنین قلبی آنان می باشد.[۱]

جهت مادر امام و پیشوا رضا علیه السلام – به ویژه در دورة کنیزی – نام ها و همچنین القابی گفتن شده می باشد؛ همچون: اروی، تکتم، خیزران، سکن، سکینه، سمّان، سمانه، شقراء، صقر، کلیمه و همچنین نجمه.

البته در هنگام خرید آن کنیز توسط اهل بیت: به اسم«تکتم» نامیده می شد و همچنین بعد از تولد امام و پیشوا رضا علیه السلام، از سوی امام و پیشوا کاظم علیه السلامبه لقب وکنیة«طاهره» و همچنین «امّ البنین» مفتخر گردید. [۲]

تعدّد اسامی، اکثرا و بیشتر به مسألة «بردگی» ارتباط دارد؛ زیرا در هر خرید و همچنین فروش غلامان و همچنین کنیزان، نام آنها توسط مالکان و همچنین اربابان تغییر پیدا می کرد.[۳]

با آن وصف ما نیز از میان اسامی فوق، یکی را برگزیده و همچنین به تکمیل مقاله می پردازیم.

در فرازی از حدیث «لوح و همچنین صحیفة فاطمه۳» آمده می باشد: «ابوالحسن علی بن موسی الرضا، امّه جاریة و همچنین اسمها نجمة.»[4] لذا زیبنده می باشد با نام و همچنین یاد آن بانو – که در «منظومة موسوی و همچنین رضوی» ستاره و همچنین کوکبی تابناک می باشد – گفتار و همچنین نوشتارمان را مزین گردانیم.

خاندان
با گسترش اسلام و همچنین نفوذ چشمگیر آن هم در غرب و همچنین شرق، بخشی از غنائم جنگی رزمندگان مسلمان را «بردگان» تشکیل می داد؛ لذا در صورت عدم مستلزم و نیاز، مورد مبادله و همچنین فروش قرار می گرفت. بنابراین، چه بسا خاندان پدری و همچنین مادری برده ها، قابل توجه خریداران و همچنین مورخان نبوده می باشد. ولی باید توجه داشت آنچه در خصوص حضرت نجمه ثبت و همچنین ضبط شده، چنین می باشد: خیزران المرسیة؛ سکن النّوبیه؛ سکینة النّبویة؛ شقراء النّوبیه.[۵]

پسوند «المرسیة» و همچنین «النوبیة» می تواند قرینة غیره ای بر غیر بومی بودن آن بانوی گرامی باشد. آقای دکتر علی قائمی در آن باره می نویسد:

۱٫ گفته اند که او، امّ ولد (کنیز) و همچنین از اهالی نوبه (کشور مغرب) بود.

۲٫ بعضی، او را از اهالی مارسی – بندر جنوبی فرانسه – خوانده و همچنین مرسیه (مارسیه) بدان خاطر نامیده شده می باشد.

۳٫ «یاقوت حموی»، مرسی را از شهرهای جزیرة سیسیل ذکر می کند و همچنین او را از اهالی آن هم شهرستان می داند.[۶]

و همچنین در یک کلام: «نجمه» از نژاد آفریقای شمالی یا اروپایی (اندلس) بود[۷] که دست سرنوشت، زندگی جدیدی را جهت امثال او همچنین رقم زده می باشد.

با آن وجود، زادگاه معنوی او، کشور پهناور اسلامی و همچنین نسب و همچنین حسب او همچنین، عفّت و همچنین ایمان می باشد؛ چرا که بعد از سپری کردن دوران کودکی و همچنین بردگی در سرزمین اسلامی[۸]، زندگی دنیوی و همچنین اخروی اش با عرشیان و همچنین ملکوتیان پیوند می خورد.

تولد دیگر
چگونگی راه یابی نجمه به خانة امامت و همچنین ولایت، حکایت شیرینی دارد؛ در روایت علی بن میثم آمده می باشد که:

حمیده مصفّاه[۹] – مادر امام و پیشوا کاظم علیه السلام- در میان کنیزان، دختر صالح، خردمند و همچنین نیکویی به نام «تکتم» را برگزید و همچنین خریداری کرد…[۱۰]

ولی باید توجه داشت در روایت هشام بن احمد[۱۱] می خوانیم:

امام و پیشوا کاظم علیه السلامیک روز به من فرمود: ایا می دانی که از اهل مغرب، کسی (برده فروشی) به مدینه آمده می باشد؟ گفتم: نه. فرمود: چرا، مردی آمده می باشد! بیا باهم نزد او برویم. سپس حضرت سوار [بر اسب] شد و همچنین ما نیز سوار شدیم و همچنین حرکت کردیم تا آن که به نزد آن هم مرد مغربی رسیدیم؛ دیدیم او بردگانی دارد. حضرت به او فرمود: بردگانت را به ما نشان بده. در آن هنگام، برده فروش نه کنیز را آورد و همچنین نشان داد؛ ولی باید توجه داشت حضرت نپسندید و همچنین فرمود: من به اینها مستلزم و نیاز ندارم. بعد از لحظاتی فرمود: بردگانت را به ما نشان ده. مرد مغربی گفت: غیر از اینها، کنیزی ندارم. ولی باید توجه داشت امام و پیشوا کاظم علیه السلامهمان مطلب را تکرار کرد؛ لذا فروشنده گفت: سوگند به خداوند تبارک و تعالی! جز کنیزی بیمار، بردة غیره ای ندارم. حضرت پرسید: پس، چرا او را نشان نمی دهی؟ مرد از نشان دادن کنیز امتناع کرد، امام و پیشوا کاظم علیه السلامنیز منصرف شد

هشام بن احمد در ادامه می گوید:

فردای آن هم روز، امامعلیه السلام مرا به حضور خواست و همچنین فرمود: هم اکنون نزد آن هم برده فروش برو و همچنین از او بپرس بهای آن هم کنیز چقدر می باشد؟ هر مبلغی که معین کرد، بگو می پذیرم.

آنگاه من نزد مرد مغربی رفتم و همچنین بعد از دقایقی خرید و همچنین فروش انجام گرفت. برده فروش به من گفت: کنیز را به تو فروختم؛ ولیکن آن هم مردی که دیروز همراهت آمده بود، چه کسی بود؟ گفتم: مردی از تیرة بنی هاشم. پرسید: از کدام [خاندان] بنی هاشم؟ گفتم: بیش از آن نمی دانم. در آن موقع گفت: حالا تو گوش کن! همانا آن کنیز جوون، داستانی دارد: هنگام و زمانی که او را از دورترین نقاط مغرب خریدم، [در مسیر] بانویی از اهل کتاب (مسیحی یا یهودی) با من ملاقات کرد و همچنین پرسید: آن دختر ممتاز، همراه تو چه می کند؟! گفتم: او را جهت خود خریده ام. بانوی اهل کتاب گفت: «ما ینبغی أن تکون هذه الوصیفة عند مثلک؛ سزاوار نیست آن کنیز جوون همراه فردی مانند تو باشد. انّ هذه الجاریی ینبغی أن تکون عند خیر أهل الارض؛ بلکه او شایستة همسری بهترین مرد روی زمین می باشد. فلا تلبث عنده الاّ قلیلاً حتّی تلد منه غلاماً یدین له شرق الارض و همچنین غرب ها؛ چرا که بعد از سپری شدن مدت زمانی از زندگی مشترک آن کنیز و همچنین آن هم مرد، پسری از آنان متولد خواهد شد که شرق و همچنین غرب، مطیع او خواهند گردید

هشام بن احمد در پایان می گوید:

«آن هم کنیز (نجمه) را نزد امام و پیشوا کاظم علیه السلامبردم…»[12]

به نقل درّ النّظیم و همچنین اثبات الوصیة، امام و پیشوا کاظم علیه السلامپس از خریدن تکتم به عدّه ای از یارانش فرمود: «سوگند به خداوند تبارک و تعالی! من آن کنیز را نخریدم مگر به دستور و همچنین وحی خداوند تبارک و تعالی

اصحاب چگونگی گرفتن آن مطلب را پرسیدند و همچنین حضرت پاسخ داد:

«در عالم خواب، پدرم و همچنین جدّم پیش من آمدند در حالی که همراه آنان پارچه ای از جنس حریر بود؛ آنگاه پارچه را باز کردند، پیراهنی بود که چهرة آن کنیز در آن هم وجود داشت…»[13]

در جمع بندی آن روایات، می قدرت گفت:

امام و پیشوا کاظم علیه السلاماین کنیز را جهت مادرش خریده می باشد، حال چه به شکل وکالت از سوی مادر، و همچنین چه به صورت استقلال و همچنین بخشش نجمه به عنوان خدمتکار مادرش.

تجلّی اخلاق
«نجمه» بعد از وارد شدن به خانة امام و پیشوا صادق علیه السلام و همچنین آشنایی نزدیک با خاندان رسالت و همچنین امامت:، خیلی زود با رفتار نیکویش محبّت و همچنین توجه دیگران را به خود جلب کرد. در آن باره، علی بن میثم می گوید:

«… کانت من أفضل النّساء فی عقلها و همچنین دینها و همچنین اعظامها لمولاتها حمیدة المصفّاة حتّی أنّها ما جلست بین یدیها منذ ملکتها اجلالاً لها؛

نجمه از جهت عقل، دیانت و همچنین پهناور و بزرگ داشت مقام مخدوم و همچنین مولایش «حمیده مصفّاه» جزو بهترین بانوان شمرده می شد. او چنان مؤدّب بود که از آن هم دورة کنیزی در مقابل حمیده سراپا می ایستاد، و همچنین به خدمت و همچنین تکریم همسر امام و پیشوا صادق علیه السلام و همچنین مادر امام و پیشوا کاظم علیه السلام می پرداخت.»[14]

بهار دل
مدت زمانی از حضور نجمه در خانة اهل بیت: به عنوان «خدمتکار» سپری شد؛ حمیده که خود نیز روزگاری کنیز بوده و همچنین با توفیق الهی، شایستگی همسری امام و پیشوا صادق علیه السلامرا پیدا کرده بود؛ به عنوان «مادر» آرزو داشت جهت عزیزترین پسرش، عروسی پاک، مهربان و همچنین دانا انتخاب کند. گرچه هر روز که می گذشت، تصویر عروس خود را در «سیمای نجمه» جست و همچنین جو می کرد؛ ولی باید توجه داشت جهت تحقّق آرزو و همچنین تقویت شناخت و همچنین اطمینان قلبی اش، هماره به درگاه پروردگار. «نیایش» می نمود… سرانجام در «رؤیایی راستین» فصل بهاران را به نظاره نشست. حمیده خود چنین تعریف می کند: در عالم خواب، پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله خدا۶ر ا دیدن نمودم که فرمود:

«یا حمیدة! هی نجمة لابنک موسی، فانّه سیولد له منها خیر أهل الارض؛ ای حمیده! نجمه، سزاوار پسرت موسی می باشد؛ زیرا از آن دختر جهت موسی، فرزندی متولد خواهد شد که بهترین فرد روی زمین می باشد

از سوی دیگر، امام و پیشوا کاظم علیه السلام نیز رؤیای غیره ای دیدن کرد که پیام آور بشارت آسمانی بود. آن هم حضرت به بعضی از یارانش فرمود: در عالم خواب، پدرم و همچنین جدّم را دیدم … آنان به من فرمودند: «ای موسی! جهت تو از آن کنیز بهترین اهل زمین بعد از تو، متولد خواهد شد..»[15]

حمیده خاتون بعد از آن هم رؤیای صادقه یک روز فرصت را غنیمت شمرده و همچنین به پسر ارجمندش امام و پیشوا موسی کاظم علیه السلامچنین گفت:

«یا بنی! انّ تکتم جاریة، ما رایتُ جاریة قطّ أفضل منها، و همچنین لستُ أشکّ أن الله تعالی سیطهّر نسلها ان کان لها نسل؛ پسرم! همانا تکتم (نجمه) کنیز می باشد؛ ولی باید توجه داشت من هرگز کنیزی بهتر از او ندیده ام! لذا تردید ندارم خداوند متعال به زودی نسلی پاک به او همچنین عطا می کند، البته در صورتی که جهت او نسلی [مقدّر] بوده باشد

آن هم مادر خردمند و همچنین مهربان بعد از آن پیشنهاد، به امام و پیشوا کاظم علیه السلامگفت: «فرزندم! هم اکنون کنیزم را به تو بخشیدم، و همچنین سفارش می کنم تو را به نیکی و همچنین محبّت ورزیدن به او.»[16]

از آن هنگام می باشد که نجمه به عنوان عروس خانوادة امام و پیشوا جعفر صادق علیه السلام، مرحلة زیبا و همچنین پرشکوهی را آغاز کرد. از آن رو، در طول زندگی اش با یادآوری نعمت های گوناگون الهی، بر عبادت و همچنین شکر و همچنین دعای خالصانة خود می افزود.

نخستین گل موسوی
روزها، هفته ها و همچنین ماه ها همچنان سپری می شد. گویا نجمه چهارمین ماه از دورة آبستنی را می گذراند؛ ولی باید توجه داشت هیچ ناراحتی در وجود خود احساس نمی کرد. از آن رو، به بعضی از بانوان چنین می گفت: «در آن دورة جنینی، سنگینی حمل را حس نکردم؛ ولی باید توجه داشت در وقت خوابیدن، صدای تسبیح، تهلیل و همچنین تمجید را از شکم خود می شنیدم که آن پیشامد جدید، مرا آشفته و همچنین هراسناک نموده بود؛ ولی به هنگام بیداری، چیزی نمی شنیدم.»[1علیه السلام ]

در چهرة هریک از افراد خانواده «شادی» موج می زد، ولی سیمای نجمه هر روز تابناک تر می شد؛ چرا که به زودی نخستین غنچة زندگی اش شکوفا شده و همچنین به افتخار «مادری» می رسید.

با فرارسیدن یازدهم ذی قعدة ۱۴۸ ق. زنگ تولدی خجسته نواخته شد، و همچنین پسری از تبار ابرار و همچنین صالحان چشم به دنیا گشود و همچنین همچون نیاکانش توحید، ایمان و همچنین کرامت را سرآغاز زندگی خود قرار داد. نجمه نخستین خاطرة شیرین نوزادش را آن گونه بازگو می کند:

«بعد از زایمان، دیدم پسرم روی زمین قرار گرفت و همچنین در حالی که دستانش را به زمین تکیه داده و همچنین سرش را به سوی آسمان بلند کرده بود، لب هایش را تکان می داد، گویا سخن می گفت!»[18]

مولودی تبریک و مبارک
نجمه در حالی که نوزادش را در آغوش گرفته، چشم انتظار آمدن شوهرش می باشد؛ شنیدن کلام شریک زندگی و همچنین مشاهدة لبخند او، بر شیرینی و همچنین شادکامی او و همچنین اهل بیت پیامبر۶خواهد افزود. دقایقی نگذشته بود که امام و پیشوا کاظم علیه السلام وارد منزل شد و همچنین به شوهر یا همسر خود چنین شادباش گفت:

«هنیئاً لکِ یا نجمة کرامة ربّکِ؛ ای نجمه! کرامت و همچنین عطای پروردگارت برتو گوارا و همچنین تبریک و مبارک باد

نجمه آن خاطرة به یادماندنی را بدین گونه تعریف می کند:

در آن موقع، من نوزادم را که در پارچه ای سفید پیچیده شده بود، به پدرش دادم؛ آن هم حضرت نخست در گوش راست او اذان و همچنین درگوش چپش اقامه گفت؛ سپس آب فرات (زلال و همچنین گوارا) طلبید و همچنین کام او را با آن هم برداشت و همچنین زیرا و به درستی که نوزاد را به من برگرداند، چنین فرمود:

«خذیه فانّه بقیة الله تعالی فی ارضه؛ نوزاد را بگیر، به درستی که او «بقیة الله» و همچنین ذخیره و همچنین حجّت خداوند متعال در روی زمینش می باشد.[۱۹]

از تبار علی
قصة نامگذاری آن مولود آسمانی نیز شنیدنی می باشد! «جابر بن عبدالله انصاری» هنگام و زمانی که توفیق یافت اسامی معصومان:را در لوح و همچنین صحیفة فاطمه زیارت نماید، نقل می کند که در آن هم نوشته شده بود:

«… ابوالحسن علی بن موسی الرضا امّه جاریة و همچنین اسمها نجمة…»[20] بی گمان آن لوح عرشی به عنوان «میراث» نزد امام و پیشوا کاظم علیه السلام بود. از سوی دیگر، آن هم حضرت با دیدن رؤیای پیش از ازدواج، تولد هشتمین امام و پیشوا و همچنین حجّت الهی را لحظه شماری می کرد؛ چرا که در عالم خواب، پدر و همچنین جد بزرگوارش به او بشارت داده بودند:

«هرگاه آن هم مولود مسعود به دنیا آمد، نامش را «علی» بگذار…»[21]

بنابراین امام و پیشوا کاظم علیه السلام نام نخستین پسرش را «علی»، لقبش را «رضا» و همچنین کنیه اش را «ابوالحسن» نهاد.[۲۲]

بانوی محراب
نجمه بعد از رهایی از دورة بردگی و همچنین استقرار در منزل قدسی ترین و همچنین کریم ترین خاندان و همچنین مفتخر شدن به جایگاه مطلوب و همچنین رؤیایی عروس خاندان نبوت و همچنین امامت، «عبادت» و همچنین «دعا» را سر لوحة برنامة زندگی اش قرار داد؛ زیرا او به خوبی می دانست رمز عروج پیامر۶به ملکوت و همچنین عرش الهی، آن هم بندگی خالص و همچنین عبودیت آن هم حضرت بود.[۲۳] و همچنین مکارم اخلاقش. از آن رو، نجمه به شکرانة تمام نعمت های الهی غالباً در محراب و همچنین سجّادة مستلزم و نیاز، ایات قرآنی را زمزمه می نمود تا همچون: مریم، خدیجه، فاطمه، زینب، حمیده و همچنین دیگر بانوان مطهر و همچنین مؤمن «خشنودی خداوند تبارک و تعالی» را به دست آورد.

البته دوران حمل و همچنین شیردهی، برنامة روزانة مادران را دچار تغییر می کند؛ ولی باید توجه داشت گویا نجمه راهکاری مناسب در نظر دارد! بهتر می باشد آن روایت را بخوانیم:

امام و پیشوا رضا علیه السلامدر هنگام تولد از لحاظ جسمی، قوی و همچنین درشت بود و همچنین خیلی زیاد شیر می نوشید؛ روزی مادرش گفت: دایه ای [نیکو خصال] جهت فرزندم پیدا کنید تا مرا در شیردادن کمک کند. از نجمه پرسیدند: مگر شیر تو، او را کفایت نمی کند؟ پاسخ داد:

«لا اکذب، والله! ما نقص الدَّرُّ ؛ ولکن علی ورد من صلاتی و همچنین تسبیحی و همچنین قد نقص منذ ولدتُ؛ دروغ نمی گویم، سوگند به خداوند تبارک و تعالی! شیرم کم نشده، ولیکن جهت من ذکرهایی از نماز، دعا و همچنین تسبیح وجود دارد که از زمان تولد فرزندم، آن هم اذکار دچار کاستی شده می باشد.»[24]

آری! عروس اهل بیت:شدن، همسر امام و پیشوا بودن، و همچنین مادر ولی و همچنین بقیة اللهگردیدن، آن انتظار ایمانی و همچنین عرفانی را می طلبد و همچنین می خواهد که بر کیفیت و همچنین کمیت «عبادات و همچنین طاعات» افزوده می شود، و همچنین نجمه در سخت ترین لحظات نیز عبادات و همچنین منزل و خانه داری حضرت فاطمه زهرا را سرمشق و همچنین اسوة زندگی خود قرار داد.

شکوفه ای دیگر
بعد از سالیان متمادی، دیدگان اهل بیت: به سیمای نوزادی دیگر روشنی یافت؛ چرا که در سال شمسی ۱علیه السلام ۳ ق. از دامن پاک نجمه ماه و همچنین قمری تابناک، جلوه گر شد. امام و پیشوا کاظم علیه السلامپس از در آغوش گرفتن دخترش و همچنین زمزمة اذان و همچنین اقامه، نام مقدس «فاطمه» را بر آن هم مولد معصوم نهاد.[۲۵]

از آن هم جا که امام و پیشوا کاظم علیه السلام در طول زندگی اش با چند کنیز (امّ ولد) ازدواج کرده و همچنین صاحب فرزندان بسیاری (حد اقل ۳۰ پسر و همچنین دختر) شده می باشد، و همچنین نیز با توجه به آن مطلب که نجمه اولین همسر آن هم حضرت می باشد، جای آن پرسش می باشد که: ایا نجمه از زمان تولد پسرش امام و پیشوا رضا علیه السلام(۱۴۸ ق.) تا هنگام ولادت دخترش حضرت فاطمه معصومه۳(۱علیه السلام ۳ق.) صاحب فرزند یا فرزندان غیره ای نشده می باشد؟!

مونس دل
نسیم بهشتی، هماره دل و همچنین جان نجمه را نوازش می داد؛ ولی باید توجه داشت هر از چندگاهی بحران های سیاسی- فرهنگی و اجتماعی، تار و همچنین پود زندگی و همچنین قلب بنی هاشم و همچنین شیعیان را آشفته می کرد که بی شک آخر آن غم ها، بازداشت های مکرر امام و پیشوا کاظم علیه السلام از سوی حکومت ستمگر بنی عباس بود.

سال شمسی هایی که امام و پیشوا در زندان های متعدد به سر می برد، فرزند برومندش حضرت رضا علیه السلام تسلّی قسمت و بخش دل های رنجور بود. از آن رو، نجمه در کنار دیگر افراد خانواده، با تکیه بر «عبادت» و همچنین «شکیبایی»[26]، فراق آن هم حضرت و همچنین دیگر معظلات و مسائل و مشکلات را تحمل می کرد

وفات
سرانجام آن هم بانوی مؤمن، خردمند و همچنین مهربان، ندای «ارجعی» را شنید و همچنین روحش به سوی باغستان نور، پرواز کرد و همچنین دیدگان خاندان موسوی، اشکبار و همچنین دل های آنان سوگوار شد.

در آن میان، فرزندانش در کمال ناباوری با «مادر» وداع کردند و همچنین بعد از طواف تابوت در گرداگرد مزار مقدس پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و همچنین تشییعی باشکوه، پیکر مطهّر نجمه در مشربة «امّ ابراهیم» به خاک سپرده شد.[۲علیه السلام ]

شاید بتوان وفات «امّ الرضا» را بعد از دوران شهادت شوهرش امام و پیشوا موسی کاظم علیه السلام دانست

پی نوشت ها:
۱٫ در آن باره، پژوهشگر و همچنین دوست گرانقدر آقای محمد اصغری نژاد مباحث و مطالب خوبی نوسته می باشد. ر.ک: حمیدة مصفّاه، ص ۴۴ – 68 (نورالسّجاد، قم، اول، ۱۳علیه السلام ۹ ش.)

۲٫ بحارالانوار، ج ۴۹، ص ۲،۳ و همچنین علیه السلام – 10؛ منابع بعدی.

۳٫ ناسخ التواریخ، (احوالات حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام)، عباسقلیخان سپهر، ج ۱، ص ۱۴ (اسلامیه، تهران، ۱۳۴۸ ش.)

۴٫ بحارالانوار، ج ۳۶، ص ۱۹۳ و همچنین ۱۹۴.

۵٫ ر.ک: به آدرس شمارة ۲.

۶٫ در مکتب عالم آل محمد،؛ امام و پیشوا علی بن موسی الرضا علیه السلام، ص ۳۰ و همچنین ۳۰ (انتشارات امیری، تهران، اول، ۱۳علیه السلام ۸ ش.)

۷٫ ویژگیهای امام و پیشوا رضا علیه السلام(خصائص الرضویه)، عبدالکریم پاک نیا، ص ۱۵ (نسیم کوثر، قم، اول، ۱۳۸۴ ش)؛ معارف و همچنین معاریف، سید مصطفی حسینی دشتی، ج ۱۰، ص ۸۴.

۸٫ در روایت علی بن میثم می خوانیم: «اشترت حمیدة … جاریة مولدة و همچنین اسمها تکتم…» واژة «مولّدة» به آن معنا می باشد: زنی که در بین شهروندان و مردم شهر عرب زبان به دنیا آمده، با فرزندان آنان پهناور و بزرگ شده و همچنین به آداب آنها تربیت یافته می باشد. (بحارالانوار، ج ۴۹، ص ۴ – 6).

۹٫ جهت آشنایی اکثرا و بیشتر با آن بانوی گرامی، به کتاب «حمیدة مصفّاه» رفت و آمد و مراجعه بفرمایید.

۱۰٫ آن هم، ص ۴۲؛ بحارالانوار، ج ۴۹، ص ۵ و۷.

۱۱٫ البته در بعضی منابع «هشام بن احمر» ثبت شده می باشد؛ مثل: داستان های اصول کافی، محمد محمدی اشتهاردی، ج ۲، ص ۵۵٫ (دفتر نشر معارف اسلامی، قم، اول، ۱۴۱۳ ق.)

۱۲٫ ر.ک: آن هم، ص ۵۵ – 5علیه السلام ؛ بحارالانوار، ج ۴۹، ص علیه السلام و همچنین ۸.

۱۳٫ منتهی الآمال، شیخ عباس قمی، ج ۲، ص ۲۹۰ و همچنین ۲۹۱.

۱۴٫ آن هم، ص ۲۸۹؛ بحارالانوار، ج ۴۹، ص ۵۰.

۱۵٫ منتهی الامال، ج ۲، ص ۲۹۰ و همچنین ۲۹۱.

۱۶٫ آن هم، ص ۲۸۹ و همچنین ۲۹۰؛ بحارالانوار، ج ۴۹، ص۵٫ البته به روایت دیگر: «سیظهر نسلها؛ نسلش را آشکار می کند.» ناسخ التواریخ، ج ۱، ص ۱۲.

۱۷٫ بحارالانوار، ج ۴۹، ص ۹؛ ناسخ التواریخ، ج ۱، ص ۱علیه السلام و همچنین ۱۸.

۱۸٫ آن هم.

۱۹٫ آن هم، و همچنین به نقل دیگر،: «بقیةالله عزوجل» بحارالانوار، ج ۲۴، ص ۲۱۲.

۲۰٫ بحارالانوار، ج ۳۶، ص ۱۹۳ و همچنین ۱۹۴.

۲۱٫ منتهی الامال، ج ۲، ص ۲۹۱.

۲۲٫ بحارالانوار، ج ۴۹، ص ۴، ۱۲، ۱۹ و همچنین ۲۰.

۲۳٫ اسراء / ۱.

۲۴٫ بحارالانوار، ج ۴۹، ص ۵؛ ناسخ التواریخ، ج ۱، ص ۱۸ و همچنین ۱۹.

۲۵٫ رک : نرم افزار «گلشن قم»، آستانه مقدسه حضرت معصومه(س)، ۱۳۸۵ش.

۲۶٫ منتهی آلامال، ج ۲، ص ۲۵۳.

   مجله  فرهنگ کوثر  فصل برگ ریزان پاییز ۱۳۸۵، شماره ۶۷ 

 27. شجره طیبه، زندگینامة چهارده معصوم و همچنین پیامبران)، سید محسن حجازی زاده، ص ۱۹۴ (مؤسسة انتشاراتی لاهوت، تهران، اول، ۱۳۸۳ش.)

منبع : پایگاه حوزه

انتهای پیام

نجمه؛ مادر خورشید در تاریخ ۱۹۷۰-۰۱-۰۱ ۰۳:۳۰:۰۰ نشر یافته شده شده می باشد

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

خرید vps خرید vps ارزان خرید سرور مجازی خرید سرور مجازی ارزان خرید وی پی اس خرید وی پی اس ارزان