مشروطه با اعدام شیخ فضل الله به دیکتاتوری رضاخان رسید

مشروطه با اعدام شیخ فضل الله به دیکتاتوری رضاخان رسید

|مشروطه با اعدام شیخ فضل الله به دیکتاتوری رضاخان رسید از مسیح داراب|

صدای شیعه: مشروطه با نام شیخ فضل الله نوری گره خورده می باشد. شیخ شهیدی که با وجود نقش پر رنگش در پیروزی آن نهضت در نهایت به جرم و جنایت مخالفت با مشروطه به دار آویخته شد تا انحراف آن نهضت مردمی را به تصویر بکشد. نهضت مشروطه و همچنین نقش شیخ فضل الله در آن نهضت و همچنین عاقبت نهضتی که با نفوذ سکولارها و همچنین بیگانگان همراه شد موضوعاتی می باشد که در گفتگویی با دکتر مصطفی تقوی از پژوهشگران موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران به آن هم پرداخته ایم.

*دلایل شکل گیری نهضت مشروطه چه بود؟

جامعه ایرانی از چند دهه قبل از مشروطه به گونه ای پیش رفته بود که تحولاتی را در کشور می طلبید. در برابر برخورد نظام سطله با کشور وتهدید و همچنین تحقیراز سوی قدرتهای خارجی به خصوص روسیه و همچنین انگلیس و همچنین پیامدهایی که آن تهدید و همچنین تحقیر نظام سلطه و همچنین همچنین از سوی دربار و همچنین شاه به جامعه اعمال می شد، یکی از چاره اندیشهای مهمی که می توانسته بود کشور را از تهدید سلطه خارجی رها کند و همچنین در فرآیند توسعه و همچنین رفع عقب ماندگی بتواند توفیقی داشته باشد اصلاح ساختار مدیریت سیاسی کشور بود. بر آن اساس محدود کردن اقتدار و قدرت شاه در دستور کار قرار گرفت. از سوی دیگر مجموعه نابسامانی ها و همچنین بحرانهایی در کشور وجود داشت همچون ستم حکام در منطقه ها و مناطق متنوع و گوناگون و مختلف ، ستم دربار و همچنین فشاری که در پس نتیجه آن می شود که منصب فروشی بر زندگی شهروندان و مردم شهر اعمال می شد. حاکمان مناصب را به صورت اجاره ای از دربار می گرفتند و همچنین جهت تامین منافع خودشان بر شهروندان و مردم شهر فشار می آورند. آن فشارها در کنار فشارهای ناشی از ضعف اقتصادی در نهایت منجر به آن شد که جهت برقراری عدالت و همچنین جلوگیری از ظلم حکام ، محدود کردن خودکامگی حاکمان و همچنین قانونمند کردن اداره مسائل، مطالبه جدی شهروندان و مردم شهر می شود. از سوی دیگر حوادث سال شمسی های ۱۲۸۴ و همچنین ۸۵مانند ماجرای نوژ بلژیکی و همچنین یا برخورد حکام با بعضی علما و همچنین مجموعه علل ریز و همچنین درشت غیره ای موجب شد تا جرقه تحرک شهروندان و مردم شهر و همچنین موج خیزش شهروندان و مردم شهر سرعت بگیرد و همچنین نهضت مشروطیت شکل بگیرد.

*نهضت مشروطه بر پایه خواسته های معقول و همچنین مشروعی شکل گرفت. چه شد که آن نهضت در ادامه از مسیر آغازین منحرف شد؟

در جریان مهاجرت کبری، علما که بزرگان و رهبران نهضت بودند به قم مهاجرت کردند و همچنین در مدت یک ماهی که در قم بودند مسائلی پیش آمد که موجب شد افرادی را به سفارت انگلستان بکشانند.در جریان بسط نشینی در سفارت انگلستان عملا جریانی که با مطالبات سنتی جامعه در نهضت مشروطه ناساگار بود توانسته بود به نوعی موقعیت خود را تثبیت کند و همچنین در گرفتن فرمان مشروطه از شاه و همچنین درکیفیت آن فرمان نقش آفرینی کند. ولی باید توجه داشت انحراف اصلی در آن نهضت از فردای پیروزی نهضت مشروطه آغاز شد .

*چگونه ؟

در آن هم مقطع تاریخی، فقهای شیعه به آن باور نداشتند که در صورتی که نهضتی را در دوران  مبارزه هدایت کنند در دوران پیروزی هم مدیریت اجرایی آن هم نهضت را خودشان به عهده بگیرند.

بنابراین علما بعد از شکل گیری نهضت مشروطه و همچنین پیروزی و همچنین گرفتن فرمان مشروطه  در عمل به عنوان ناظر ایفای نقش کردند و همچنین کار اجرایی نهضت بر عهده دولتمردان و همچنین رجال فکری سیاسی آن هم روز قرار گرفت. آن رجال چه روشنفکران غرب گرا و همچنین چه درباریان قدیم یعنی سربازان شاهنشاهی هر کدام کار را به دست میگرفتنند عملا سکولار بودند وخواه ناخواه مطالبات بدنه مذهبی جامعه دینی را نمی توانستند تامین کنند. در نهایت پس نتیجه آن می شود که آن شد که بعد از پیروزی نهضت مشروطه عواملی بر سر راه آمدند که اعم از غرب گرا یا ملی گرا بودن،‌ درسکولاربودن و همچنین در آنکه مطالبات مذهبی جامعه و همچنین مطالبات بزرگان و رهبران دینی را نمی توانستند و همچنین نمی خواستند تامین کنند اشتراک داشتند و همچنین آن انحراف به روش عملی خودنمایی کرد.

*نقش شیخ فضل الله در نهضت مشروطه چه بود؟

رهبری جنبش مشروطه بر عهده علما بود. شیخ فضل الله هم به عنوان یکی از مهم ترین علمای آن هم دوران به رغم تاملات ابتدایی و اولیه در مورد ماهیت جنبش درنهایت به دلیل جایگاه گسترده ای که در میان شهروندان و مردم شهر داشت در مهاجرت کبری و همچنین شکل گیری نهایی نهضت و همچنین پیروزی آن هم نقش آفرین بود.

هنگامی که بعد از پیروزی نهضت شیخ فضل الله در حرم حضرت عبد العظیم بست نشسته بود آقایان سید عبدالله بهبهانی و همچنین سید محمد طباطبایی دو تن دیگر از علما به مذاکره با ایشان رفتند تا ایشان را جهت برگشتن به تهران و همچنین مشارکت در مسائل قانع کنند. در آن دیدار شیخ فضل الله گفتند ما با اساس مشروطه مخالفتی نداشته و همچنین نداریم . تو بهتر می دانید در صورتی که من نبودم تو امکان تامین اقتصادی و مالی نهضت را نداشتید و همچنین من بودم که ۴ هزار تومان هزینه مهاجرت کبری را تامین کرد. آن عین عبارت شیخ فضل الله می باشد که نقش ایشان را در نهضت مشخص می کند.

از سوی دیگر علماهمانگونه که در پیروزی نهضت نقش داشتند هنگام و زمانی که که قرار بود مدیریت اجرایی با دولتمردان و همچنین رجال غیر روحانی باشد علما وظیفه داشتند برنهضتی که شهروندان و مردم شهر جهت به ثمر رسیدن آن هم خون دادند نظارت داشته باشند تا مسائل طبق مطالبات مردمی پیش برود. شیخ فضل الله نخستین کسی بود که متوجه شد دست اندرکاران نهضت مشروطه با مطالبات جامعه و همچنین مبانی جامعه زاویه دارند به همین خاطر هم زودتر ازدیگران در برابر آن پیشامد جدید موضع گرفت و همچنین نخستین کسی بود که آماج حملات غوغاسالارانه نشریات و همچنین تیم های سیاسی آن هم روز قرار گرفت و همچنین به عنوان ضد مشروطه و همچنین طرفدار استبداد القا و همچنین معرفی شد.

*چرا با وجود اقتدار و قدرت نفوذ شیخ فضل الله در میان شهروندان و مردم شهر سرانجام ایشان به شهادت رسید؟

در فضاسازی بعد از پیروزی مشروطه باره ای فراهم شد که مرحوم شیخ فضل الله نوری به سادگی به اعدام محوم می شود و همچنین بر داربرود. نخستین عامل چنین اتفاقی آن بود که بزرگان و رهبران مشروطه هم در تهران و همچنین هم در نجف متعدد بودند به همین خاطر هم در اولویت بندی مسائل و همچنین نگاهشان به نهضت اختلاف سلیقه پیدا کردند. بعد از پیروزی مشروطه جامعه با دو خطرمواجه بود؛ یکی آنکه محمد علی شاه ممکن بود نهضت را به استبداد برگرداند و همچنین دوم تیمی که تلاش می کردند نهضت را به غربگرایی و همچنین سکولایزم سوق بدهند. بر سر تشخیص و همچنین اولویت بندی آنکه کدامیک از آن دو موضوع جهت هدایت انقلاب بایستی و حتما در اولویت قرار بگیرد،‌موجب اختلاف نظر بین علما شد. تیمی مثل آقایان بهبهانی و همچنین طباطبایی می گفتند غرب گراها مهم نیستند و همچنین کاری از آنها ساخته نیست و همچنین محمد علی شاه مهم می باشد .ولی باید توجه داشت شیخ فضل الله معتقد بود محمد علی شاه کاری نمی تواند بکند ولی باید توجه داشت غربگراها می توانند پایگاه نظام سلطه غرب شوند. در نهایت تعدد بزرگان و رهبران موجب شد تا هر کدام بر موضع خود بمانند و همچنین جریان اسلامی پشت سراینها هم انشقاق پیدا کرد. مخالفین اسلام هم بر آن تشتت اینها می دمیدند و همچنین آن باعث تضعیف جریان اسلام سیاسی و همچنین بد بینی بخشی از آنها نسبت به قسمت و بخش دیگر شد. در عین حال فرصت طلبی و همچنین مضر و همچنین بد‌بهره بری و استفاده انگلستان ، روسیه و همچنین جریانهای سکولارداخلی ازاین وضع فضایی را بوجود آورند که در غوغاسالاری مطبوعاتی وانمود کنند شیخ فضل الله نوری ضد مشروطه و همچنین آرمانهای شهروندان و مردم شهر می باشد  و همچنین توانستند فضا را به گونه ای پیش ببرند که او همچنین را اعدام کنند.

*عاقبت مشروطه چه شد؟

مرحوم شیخ فضل الله تاکید داشت" من مخالف مشروطه نیستم ولی باید توجه داشت جریانی در حال نفوذ به آن نهضت می باشد که مانع اهداف نهضت می شوند". با اعدام شیخ فضل الله سرانجام جریان سکولار در سالگرد شهادت شیخ فضل الله سید عبدالله بهبهانی را هم به شهادت رساندند و همچنین آقای طباطبایی را منزوی کردند تا پیش بینی شیخ فضل الله به تحقق بپیوندد . سرانجام نهضت به دست سکولارها و همچنین غربگراها افتاد ولی باید توجه داشت آنها هم نتوانستند به دلیل تعارض خود و همچنین افکارشان با جامعه کار را پیش ببرند. جنگ جهانی اول و همچنین مسائل دیگر هم موجب شد تا مشروطه به کودتای ۱۲۹۹ و همچنین دیکتاتوری رضاخان منتهی می شود.

منبع: باشگاه خبرنگاران پویا

انتهای پیام

مشروطه با اعدام شیخ فضل الله به دیکتاتوری رضاخان رسید در تاریخ ۱۹۷۰-۰۱-۰۱ ۰۳:۳۰:۰۰ نشر یافته شده شده می باشد

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

خرید vps خرید vps ارزان خرید سرور مجازی خرید سرور مجازی ارزان خرید وی پی اس خرید وی پی اس ارزان