نقش نظامی زنان در زمان پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله(ص)

زنان نظامی 2 نقش نظامی زنان در زمان پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله(ص)

شفقنا-رسول خداوند تبارک و تعالی (ص) نه تنها زنان را در جنگ ها شرکت می داد و همچنین به آنها نقش واگذار می کرد؛ بلکه از غنایم به دست آمده، جهت آنان سهمی منظور می کرد؛ چنان که در غزوه خیبر (سال شمسی هفتم) ، بخشی از غنایم را میان ایشان تقسیم کرد.(۱)در غزوه بنی قریظه (سال شمسی پنجم) نیز، زنی به نام «نسیبه» حضور داشت و همچنین ازغنایم سهمی برد.(۲)

از کنار هم گذاشتن نقل از ها در خصوص حضور زنان در جبهه های نبرد، چنین برمی آید که پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله به آن هم دسته از زنانی که داوطلب اعزام می شدند و همچنین تجربه و مهارت بالا مورد بهره بری و استفاده و نیاز ضروری را جهت کارهای جبهه، مثل مداوای مجروحان، پخت و پز و آشپزی، دوختن مشک ها و همچنین. . . داشتند و همچنین از شجاعت مورد بهره بری و استفاده و نیاز ضروری نیز جهت حضور در صحنه جنگ برخوردار بودند، اجازه حضور می داد. تجربه از دیگر ملاک های شرکت در نبردها بود. با نگاهی به نام زنان حاضر در غزوات، آن مطلب ثابت می می شود که بعضی زنان در چندین نبرد حضور داشته اند.

باری، زنان صدر اسلام با تأیید شخص رسول خداوند تبارک و تعالی (ص) ؛ به ویژه جهت مداوای مصدومان و همچنین مجروحان جنگ، به روش داوطلبانه رهسپار جبهه ها می شدند. غیر از نبرد بدر که گزارشی از حضور زنان در آن هم نشده و همچنین در ابتدا بنای بر نبرد با قریش نیز نبوده می باشد، در غزوات دیگر بسته به اهمیت غزوه، نقل از هایی از شرکت زنان، و همچنین ایفای نقش مؤثر آنان، ارائه شده می باشد. در منابع، دست کم نام ٣۴ زن در صحنه های نظامی دیده می می شود

که در ١٢ غزوه حضور داشته اند. در آن میان نبرد خیبر با شرکت حدود ٢٠زن(۳)و همچنین غزوه احد با حضور ١۴ زن(۴)، بیشترین مشارکت زنان را داشته می باشد.

ام سلمه با شرکت در هشت غزوه (احد، خندق، خیبر، حدیبیه، فتح مکه، حنین، طائف و همچنین تبوک) بیشترین حضور را داشته می باشد. ام عُمّارَه نیز با شرکت در هفت غزوه در رتبه دوم قرار دارد.(۵)

نام بعضی زنان که در غزوات حضور داشته اند عبارتند از: حضرت فاطمه (س) ، عایشه، ام ایمن، حَمْنَه بنت جَحْش، سمیرا بنت قیس، نسیبه و همچنین ام سلیم، در نبرد احد، نفیسه و همچنین بحینه، دخترک های جوان و ازدواج نکرده أرت (الحارث) بن مطلب، ام حبیبه بنت جحش، خدیجه و همچنین هند، دخترک های جوان و ازدواج نکرده حصین، ام عماره، صفیه، امّ ایمن، امّ سَنان اسلمیه و همچنین امّ سلیم در غزوه خیبر حضور داشتند.(۶)در آن نبرد، تیمی از زنان بنی غفار نزد رسول خداوند تبارک و تعالی (ص) آمدند و همچنین اجازه شرکت خواستند که آن هم حضرت با حضور آنان موافقت نمود.(۷)از دیگر زنان نقش آفرین در عرصه نظامی، می قدرت از کعیبه بنت سعد، صفیّه بنت عبدالمطلب، امّ عُمارَه، امّ سلیط، امّ العَلاء، سمیرا بنت قیس و همچنین مادر سَعد بن معاذ یاد کرد که در نبرد با بنی قریظه به ایفای نقش پرداختند.(۸)

زنان حاضر در نبردها گاهی از غنایم به دست آمده بهره مند می شدند؛ چنان که در نبرد خیبر به هر زن حاضر سهم یک مرد، تعلق گرفت. ابن سعد نام زنانی را که از غنایم خیبر سهمی به آنها اختصاص داده شد را ذکر کرده می باشد.(۹)بنابر نقلی، در خیبر دو زن باردار حضور داشتند که هر دو، بین راه وضع حمل کردند و همچنین پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله جهت نوزادان و همچنین مادرانشان پاداش ویژه ای قرار داد.(۱۰)

در سریّه ها از حضور زنان گزارشی ارائه نشده می باشد.
بعد از اثبات حضور زنان در صحنه های نظامی، به مواردی از نقش ها و همچنین وظایف آنان در جبهه ها اشاره می می شود:

مطابق گزارشی، بعضی زنان در صحنه نبرد حاضر شده و همچنین به پانسمان کردن جراحت رزمندگان می پرداختند. چنان که نقل شده ام ایمن که رسول خداوند تبارک و تعالی (ص) او را مادر خطاب می کرد، همواره در کنار زنان مجاهد به مداوای مجروحان می پرداخت.(۱۱)«نسیبه» ، دختر حارث انصاری می گوید: «در هفت جنگ، همراه پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله بودم و همچنین مجروحان را مداوا می کردم»(۱۲)

«رفیده» یا «کعیبه» ، دختر سعد، در نبرد خندق در مسجد پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله خیمه زده و همچنین مجروحان را مداوا می کرد.(۱۳)هنگامی که سعد بن معاذ از بزرگان انصار، مجروح گردید، به دستور پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله او همچنین را جهت مداوا به خیمه رفیده بردند.(۱۴)او همچنین زنی بود که خود را وقف خدمت به مجاهدان کرده بود. گویا او اولین پرستار در اسلام بوده می باشد. (۱۵)

ام سنان اسلمیه، هنگام و زمانی که داوطلب شرکت در جنگ شد، نزد رسول خداوند تبارک و تعالی (ص) آمد و همچنین گفت: «من جهت مداوای مجروحان در جنگ شرکت می کنم» . پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله به ایشان

اجازه داد و همچنین فرمود: «به دوستان تو از قبیله اسلم و همچنین غیر آن هم هم اجازه می دهم در نبرد شرکت کنند»(۱۶)

امیّه دختر قِیس بن ابی الصلت غفاری، جهت حضور در نبرد خیبر، جهت کمک به مصدومان و همچنین مسائل تدارکاتی، نظر پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله را جویا می می شود و همچنین آن هم حضرت با شرکت او همچنین موافقت می کند و همچنین بعد از نبرد، گردنبندی به او همچنین عطا می کند. (۱۷)
ب) آبرسانی و همچنین دوختن مشک ها

بعضی از زنان حاضر در نبردها، جهت رزمندگان آب و همچنین نان حمل می کردند. به موجب نقلی، «ربیع» دختر «مُعوذ بن عَفراء» ، از آب رسانان و همچنین خدمه مجاهدین بود.(۱۸)از بعضی زنان حاضر در نبردها نقل از شده که ما جهت رساندن آب به رزمندگان، با سپاه اسلام همراه می شدیم(۱۹)ام ایمن(۲۰)و همچنین حَمنَه بنت جحش(۲۱)از دیگر زنانی خواهند بود که نقش آبرسانی را در صحنه های نظامی

به دست داشتند. قابل ذکر می باشد که سقایی پیشه ای بوده که تا آن قسمتهای آخر در ممالک اسلامی رایج بوده و همچنین بعضی زنان به آن پیشه مشغول بوده اند.
ج) پخت و پز و آشپزی

امّ عطیّه در جبهه ها حاضر می گردید و همچنین جهت رزمندگان پخت و پز و آشپزی می کرد.(۲۲)
د) رساندن تیر و همچنین سلاح به خطّ مقدم

جمع آوری تیرها و همچنین رساندن آنها به دست رزمندگان، از دیگر کارهای زنان در جنگ بود. چنان که در گزارشی آمده می باشد: امّ زیاد أشجعیّه، قبل از عزیمت سپاه پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله به خیبر، به آن هم حضرت عرض کرد: ما جهت رساندن تیر و همچنین نوشانیدن سویق (نوعی شربت) به رزمندگان با آنان همراه می شویم.(۲۳)
ه) حمل کشته شدگان و همچنین مجروحان

در غزوه احد، هند، دختر «عمرو بن حزام» اراده و تصمیم راسخ داشت، اجساد مطهر سه تن از شهدا را به مدینه حمل

کند(۲۴)که به فرمان رسول خداوند تبارک و تعالی (ص) منصرف شد و همچنین در احد دفن شدند. در گزارشی آمده می باشد:

کُنّا نَغْزُو همچنین مَعَ رَسُول الله و همچنینَنَردُّ الْقَتلی و همچنینَ الْجَرحی إلَی المدینه.(۲۵)

ما همراه رسول خداوند تبارک و تعالی در جنگ شرکت می کردیم و همچنین کشته ها و همچنین مجروحان را به مدینه انتقال می دادیم.

ربیع دختر معوذ بن عفراء انصاری در جبهه شرکت می کرد و همچنین اجساد شهدا را به مدینه حمل می کرد.(۲۶)

#####################################

a. الطبقات الکبری، ج ٨، ص ۴۶.
۲) مغازی، ج ٢، ص ۵٧۴
۳) ۲) ر. ک: حضور زنان مسلمان در عرصه های نظامی در عصر رسول خداوند تبارک و تعالی ص ، مرادی خلج، ص١٠۶٢ به بعد.
۴) مغازی، ج ١، ص ٢۴٩؛ دلائل النبوه، بیهقی، ج ٣، ص ٢١۴.
۵) ر. ک: الطبقات الکبری، ج ٨، ص ٣٠٣، الاستیعاب، ج ۴، ص ۵٠٣.
۶) مغازی، ج ٢، ص ۶٨۵.
۷) مغازی، ج ٢، ص ۶٩۴؛ سیره ابن هشام، ج ٣، ص ٨٠۴.
۸) مغازی، ج ٢، ص ۶٩۴.
۹) الطبقات الکبری، ج ٨، ص ۴٠۶.
۱۰) ر. ک: بررسی کردن شیوه های رفتار پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله با زنان، مجموعه مقالات همایش بین المللی، ص ٧۵٩ به بعد .
۱۱) الطبقات الکبری، ج ٨، ص ٢٢۵؛ الاصابه، ج ٣، ص ۶۴.
۱۲) اسد الغابه، ج ۵، ص ۶٠٣؛ الاصابه، ج ۴، ص ۴٧٧.
۱۳) اسد الغابه، ج ۵، ص ۴۵۴.
۱۴) سیره ابن هشام، ج ٣، ص ٧٢٠؛ الطبقات الکبری، ج ٨، ص ٢٩١.
۱۵) ر. ک: الاستیعاب، ج ۴، ص ١٨٣٨.
۱۶) مغازی، ج ٢، ص ۶٨۶.
۱۷) الطبقات الکبری، ج ٨، ص ٢٩۶؛ اسد الغابه، ج ۵، ص ۴٠۵.
۱۸) اسد الغابه، ج ۵، ص ۴۵١.
۱۹) الطبقات الکبری، ج ٨، ص ٢٢۵.
۲۰) آن هم.
۲۱) آن هم، ص ٢۴١.
۲۲) الطبقات الکبری، ج ٨، ص ۴۵۵.
۲۳) الآحاد و همچنین المثانی، ابن ابی عاصم، ج ۶، ص ٨١؛ المعجم الکبیر، طبرانی، ج٢۵، ص ١٣٧.
۲۴) شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج ١۴، ص ٢۶٢.
۲۵) مغازی، ج ١، ص ٢۶۵.
۲۶) اسد الغابه، ج ۵، ص ۴۵٢.

کتاب:زنان اسوه۱
علی آل محسن

انتهای پیام

www.fa.shafaqna.com

نقش نظامی زنان در زمان پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله(ص) در تاریخ ۱۷ May 2016 | 2:29 pm نشر یافته شده شده می باشد

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

خرید vps خرید vps ارزان خرید سرور مجازی خرید سرور مجازی ارزان خرید وی پی اس خرید وی پی اس ارزان خرید فیلترشکن خرید vpn خرید vpn ارزان خرید vpn خرید vpn