راه های درمان گناهی که اجابت دعا را از تو دور می کند

سخن چین راه های درمان گناهی که اجابت دعا را از تو دور می کند

شفقنا (پایگاه بین المللی همکاری های خبری شیعه) -آثار سخن‌چینی چیست و همچنین راه درمانی جهت آن رذیله اخلاقی وجود دارد؟ آیا سخن‌چینی حلال هم داریم؟
پرسش:سخن‌چین کیست؟ سخن‌چینی را به روش دقیق توضیح دهید. آثار و همچنین راه درمان آن هم چیست؟
پاسخ اجمالی
به به گفته شفقنا از اسلام کوئست سخن‌چین کسى می باشد که حرف دیگران را به آن هم کسی که سخنی در مورد‌اش نقل شده، می‌رساند. انسان سخن‌چین، در مجالس و همچنین محافل سراپا به گوش می‌نشیند؛ سپس به دنبال اغراض نابخردانه، آن هم سخنان را به ‌گونه‌اى دلخواه در گوشه و همچنین کنار نقل ‌کرده و همچنین باره‌های تفرقه را در جامعه فراهم می‌سازد.
آن عمل ناپسند – که در اکثرا و بیشتر موارد، مصداقی از غیبت می باشد – در ‏اسلام از گناهان پهناور و بزرگ شمرده شده و همچنین در قرآن کریم نیز به شدت مورد نکوهش قرار گرفته می باشد، پیامدهاى دنیوی و همچنین اخروی نامطلوبى مانند: دشمنى و همچنین تفرقه، دشمنی با خداوند تبارک و تعالی، پذیرفته‌نشدن دعا و همچنین عذاب قبر نیز از آثار سخن‌چینی می باشد.
دقت در پیامدهای منفی سخن‌چینى و همچنین نقش ویرانگر آن هم در جامعه و همچنین خانواده‌ها، و همچنین همچنین عذاب‌ها و همچنین مجازات‌هاى الهى که در دنیا و همچنین آخرت بر آن هم مترتب می باشد، می‌تواند نقشی بازدارنده در برابر سخن‌چینی داشته باشد.
در مواردی که نقل سخن توطئه‌آلود دیگران بتواند از بروز حادثه و همچنین فاجعه‌ای جهت فرد و همچنین یا اجتماع جلوگیری کند، نقل آن سخنان جهت آماده‌سازی تدبیرات مورد بهره بری و استفاده و نیاز ضروری حرام نبوده بلکه گاه واجب می‌می شود، ولی باید توجه داشت آن حالت استثنایی را نباید بهانه‌ای قرار داد تا هر سخن‌چینی مذمومی را با آن هم توجیه کنیم.

پاسخ تفصیلی
صلح و همچنین صفا از ارکان یک جامعه مطلوب بوده و همچنین پیوند میان انسان‌ها را محکم‌تر می‌کند. از طرف دیگر؛ آنچه انسان‌ها را نسبت به یکدیگر بدبین کرده، الفت و همچنین علاقه آنها را از بین ببرد، زشت و همچنین ناپسند بوده، با سرشتشان نیز سازگار نیست. شامل رفتارهایى که پیوندهاى مثبت موجود در جامعه انسانى را تهدید می‌کند، «نمامى» یا «سخن‌چینى» می باشد که از نظر عقل، زشت و همچنین ناپسند بوده، اسلام از آن هم نهى کرده و همچنین طینت انسان‌هاى پاک نیز آن هم‌را نمی‌پسندد.
سخن‌چین کیست؟
«نمیمه» در لغت؛ به معناى صداى آهسته‌اى می باشد که از حرکت چیزى یا از برخورد پاى انسان به زمین هنگام راه رفتن بر می‌خیزد و همچنین از آن هم‌جا که اشخاص سخن‌چین، معمولاً سخنان خود را آهسته و همچنین در گوشى به آن و همچنین آن هم می‌رسانند، جهت سخن‌چینى نیز از آن واژگان بهره بری و استفاده شده می باشد.[۱] همچنین نقل شده که «نمیمه» در اصل به معناى تزیین کلام دروغین می باشد؛[۲] چرا که اشخاص سخن‌چین سعى می‌کنند، سخنان خود را زیبا جلوه دهند.
در اصطلاح اخلاق؛ سخن‌چین کسى می باشد که حرف دیگران را به آنکه سخن در مورد‌اش نقل شده می‌رساند، چه با گفتن، چه با نوشتن و همچنین چه با رمز و همچنین اشاره. و همچنین فرقى نمی‌کند که آنچه نقل می‌کند عملى باشد یا گفتارى و همچنین فرقى نمی‌کند آنچه را نقل می‌کند عیب و همچنین نقص گوینده باشد یا نه. بنابراین، واقعیت و حقیقت سخن‌چینى آن هم افشاء سرّ و همچنین پرده‌درى می باشد.[۳] انسان سخن‌چین، در مجالس و همچنین محافل سراپا به گوش می‌نشیند؛ سپس به دنبال اغراض نابخردانه، آن هم سخنان را به ‌گونه‌اى دلخواه در گوشه و همچنین کنار نقل می‌کند و همچنین بین اشخاص جامعه، «تفرقه افکنى» و همچنین «دو به هم زنى» می‌کند.[۴] آثار سخن‌چینی از نگاه قرآن و همچنین حدیث
آن عمل ناپسند که در ‏اسلام از گناهان کبیره شمرده شده می باشد،[۵] پیامدهاى دنیوی و همچنین اخروی نامطلوبى دارد که به تعدادى از آنها اشاره می‌کنیم:
۱. دشمنى و همچنین تفرقه
«دو به هم زنى» و همچنین «تفرقه افکنى» مهم‌ترین پس نتیجه آن می شود که «سخن‌چینى» می باشد. دیدن می‌کنیم که در اکثرا و بیشتر جوامع و همچنین خانواده‌هایی که آتش تفرقه میان آنان شعله‌ور می باشد، آتشگیره آن هم، زبان سخن‌چین بوده و همچنین هیزم آن هم سخنانى می باشد که بر زبان می‌آورد.
پروردگار در نکوهش سخن‌چینان می‌فرماید: «کسى که خیلی زیاد عیبجوست و همچنین به سخن‌چینى آمد و همچنین شد می‌کند، و همچنین خیلی زیاد مانع کار خیر، و همچنین متجاوز و همچنین گناهکار می باشد».[۶] ابوذر می‌گوید که پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله خداوند تبارک و تعالی(ص) به من فرمود: «اى ابوذر! “قتات” داخل بهشت نمی‌می شود». پرسیدم: اى رسول خداوند تبارک و تعالی! قتات یعنى چه؟! «فرمود: یعنى سخن‌چین. اى ابوذر! سخن‌چین در آن هم دنیا از عذاب خداوند راحتى نیابد».[۷] امیرمؤمنان على(ع) در سخنانی فرمود:
«بدترین تو سخن چینان‌اند که میان دوستان جدایى می‌افکنند و همچنین در صدد عیب تراشى از پاکان خواهند بود».[۸] «از سخن‌چینی‌ها بپرهیزید که کینه‌ها به بار می‌آورد».[۹] «کسی که در سخن‌چینى تلاش کند، اشخاص نزدیک به جنگ او، و همچنین اشخاص دور به دشمنی‌اش برخیزند».[۱۰] ۲. دشمنى با خداوند تبارک و تعالی
پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله خداوند تبارک و تعالی(ص) فرمود: «دشمن‌ترین تو نزد خداوند تبارک و تعالی، سخن‌چینان‌اند».[۱۱] ۳. پذیرفته نشدن دعا
روایت شده می باشد که؛ قحطى بنى اسرائیل را فرا گرفت. حضرت موسى(ع) چندین بار از خداوند طلب باران کرد، ولى باران نبارید. به دنبال آن هم بود که پروردگار به آن هم‌حضرت وحى کرد که دعاى تو و همچنین یارانت به آن دلیل مستجاب نمی‌می شود که در میان تو شخص سخن‌چینى می باشد که بر آن کار اصرار می‌ورزد. موسى(ع) پرسید: خدایا او کیست تا از میان خود اخراجش کنیم؟ فرمود: اى موسى! من خود، تو را از سخن چینى برحذر می‌دارم، چگونه راز او را بر ملا سازم؟ آنان به صورت جمعی[و همچنین با حضور سخن‌چین به صورت ناشناس] توبه کردند و همچنین خداوند تبارک و تعالی نیز برایشان باران فرستاد.[۱۲] ۴. عذاب قبر
پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله خداوند تبارک و تعالی(ص) فرمود:
«هرکس به نیت و اراده سخن‌چینى‏ و همچنین دو به هم زنى قدمى بردارد، خداوند در گورش آتشى بر او مسلّط سازد که تا قیامت او را بسوزاند».[۱۳] «در شب معراج زنى را دیدم که سرش زیرا و به درستی که سر خوک و همچنین بدنش مانند الاغ بود و همچنین عذاب انبوهى او را احاطه کرده بود!» شخصى پرسید: به چه جُرمى؟ پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله پاسخ داد «به خاطر سخن‌چینى و همچنین دروغگویی‌اش».[۱۴] ۵. حرام شدن بهشت بر شخص سخن‌چین
امام و پیشوا باقر(ع) فرمود: «بهشت بر سخن‌چینان حرام می باشد».[۱۵] امام و پیشوا صادق(ع) فرمود: «چهار گروهند که وارد بهشت نمی‌شوند: «کاهن،[۱۶] منافق، معتاد به مشروبات الکلى و همچنین قتّات؛ یعنى نمّام».[۱۷]

انگیزه‌هاى سخن‌چینى‏
عمده‌ترین عواملى که سبب آلوده شدن انسان به آن عمل زشت می‌گردد به شرح زیر می باشد:
الف. بدنام و همچنین بی‌ارزش کردن گوینده سخن: سخن‌چین براى آن‌که کسى را نزد دیگران بدنام کند و همچنین او را از چشم آنان بیندازد سخن او را برایشان نقل می‌کند و همچنین سعى می‌کند باعث تنفّر و همچنین بیزارى شنوندگان از گوینده اصلى گردد.
ب. بدنام کردن کسانى که سخن گوینده اصلى در مورد آنان می باشد؛ یعنى سخن‌چین با نقل و همچنین اشاعه سخن وى به دلیل موقعیت و همچنین اعتبارى که گوینده اصلى سخن در نزد شنوندگان دارد، می‌خواهد کسانى را بدنام کند که سخن در مورد آنان نقل شده می باشد.
ج. فرصت‌طلبى و همچنین جاه‌طلبى: سخن‌چین گاهى براى جا کردن خود در دل دیگران، سخنانى که در مورد آنان نقل شده برایشان بازگو می‌کند تا به شنونده بفهماند که من طرفدار و همچنین دوستدار تو هستم.
د. لذت و همچنین تفریح: بعضى انسان‌ها بجاى تفریح سالم و همچنین مشروع رو به تفریح و همچنین لذّت نامشروع و همچنین مخرّب می‌نهند و همچنین یکى از تفریحات ناسالم که مایه سرگرمى، بطالت و همچنین وقت گذرانى می باشد، جلسات گفت و همچنین شنود بدون فایده و همچنین حکمت می باشد، در آن مجالس غیبت، سخن‌چینى براى وقت کشى، نُقل مجالس می باشد و همچنین سخن‌چین نقالى می‌کند و همچنین به شیوه‌اى نادرست سرگرمى می‌آفریند.[۱۸] برخورد با سخن‌چین‏
به سخن‌چین نباید روى خوش نشان داده، بلکه بایستی و حتما با او چنان برخورد کنید که به خود اجازه ندهد، حرف دیگران را پیش تو نقل کند. در غیر آن صورت، شریک جرم و جنایت او شده، او را در کارش تشویق کرده‌اید. آن را هم بایستی و حتما دانست که سخن‌چین آن هم‌روش که سخن دیگران را نزد ما افشا می‌کند، سخن ما را نیز پیش دیگران بر ملا می‌سازد.
امام و پیشوا على(ع) فرمود: «کسی که سخن دیگران را نزد تو می‌آورد [یقیناً] سخن تو را نزد دیگران می‌برد».[۱۹] از آن‌رو؛ هنگام رویارویى با اشخاص سخن‌چین، رعایت موارد و نکات زیر ضرورى می باشد:
۱. او را نهى از منکر کنیم و همچنین زشتى کارش را به او گوشزد نموده، نصیحتش کنیم.
۲. در صورتى که بر آن کسب و کار خود اصرار ورزد او را از خود دور کنیم.
۳. با اعتماد به سخن او، نسبت به دیگران بدگمان نشویم.
۴. بعد از شنیدن سخن او، در پى جستجو و همچنین بررسی از کسانى که در مورد آنان سخن رفته، برنیاییم.[۲۰] راه درمان‏ سخن‌چینی
براى مبارزه با آن پدیده شوم اخلاقى و همچنین قطع ریشه‌هاى آن هم از درون جان آدمى، قبل از هر چیز بایستی و حتما به سراغ انگیزه‌هاى آن هم رفت. به یقین تا عامل حسد، دنیاپرستى، نفاق، حالت آزاردهى و همچنین انتقام‌جویى که عوامل اصلى پدیده شوم نمیمه و همچنین سخن‌چینى می‌باشد از میان نرود، آن رذیله اخلاقى از وجود انسان برچیده نمی‌می شود. ممکن می باشد مدتى با اراده و همچنین اراده و تصمیم راسخ‌هاى قوى، محدود یا منفى گردد، ولى باز در مواقعى خود را نشان خواهد داد.[۲۱] ناگفته نماند؛ بسیارى از فضایل یا رذایل اخلاقى در یکدیگر تأثیر متقابل دارند هر کدام می‌تواند سبب دیگرى و همچنین گاه مسبّب از آن هم گردد، و همچنین آن در حالات و همچنین شرایط متنوع و گوناگون و مختلف روى می‌دهد.
از سوى دیگر؛ دقت در پیامدهای منفی سخن‌چینى و همچنین نقش ویرانگر آن هم در خانواده و همچنین جامعه و همچنین عواقب ناگوارى که از آن رهگذر دامن همه را می‌گیرد، و همچنین همچنین فکر کردن و اندیشیدن در مجازات‌هاى دنیوی و همچنین اخروی پروردگار، قطعاً از عوامل بازدارنده خواهد بود.
افرادی که به سخن‌چینی عادت نموده اند، بایستی و حتما نتایج فوق را همه روزه از نظر بگذرانند، و همچنین پى در پى به خود تلقین کنند که سرانجامِ نمّامى و همچنین سخن‌چینى آن می باشد!، و همچنین گرنه وسوسه‌هاى شیطانى و همچنین هوا و همچنین هوس آنها را آسوده نخواهد گذاشت.
واکنش منفی مؤمنان با سخن‌چینان می‌تواند عامل بازدارنده دیگرى باشد؛ زیرا هنگامى که به گفته‌هاى آنها اعتنا نشده و همچنین شهروندان و مردم شهر آنها را از خود طرد کنند، به زودى در می‌یابند که سخنان آنها نه تنها خریدارى نداشته بلکه نفرت دیگران را به دنبال دارد و همچنین همین امر اراده آنها را در آن کار زشت تضعیف می‌کند.[۲۲] آخرین سخن در آن باره آن هم می باشد که اکثرا و بیشتر رذائل اخلاقى ناشی از ضعف ایمان می باشد و همچنین هرچه پایه‌هاى ایمان به پروردگار و همچنین روز جزا در دل محکم‌تر گردد، آن رذایل کم‌رنگ‌تر خواهد شد.
موارد استثناء
حرام بودن سخن‌چینى به عنوان یک گناه کبیره و همچنین زشتى آن هم از نظر علم اخلاق یک اصل اساسى می باشد که بایستی و حتما دائما مورد توجه باشد، ولى به نُدرت ممکن می باشد آن حکم مانند سایر احکام شرع استثناءهایى داشته باشد که در آن هم موارد نقل ‏کردن حرف آن براى آن هم یا بالعکس نه تنها جایز باشد، بلکه گاه واجب باشد، شامل آن موارد جایى که احساس کنیم فرد یا گروهى نیت و اراده کشتن یا زدن آسیب جانی و همچنین اقتصادی و مالی به فردى را دارند که بایستی و حتما سخن آنها را براى فرد مورد نظر نقل کنیم تا در محافظت خویشتن بکوشد یا از منطقه خطر دور می شود، نظیر آنچه در مورد موسى(ع) واقع شد که بعد از داستان کشتن قبطى متجاوز کسى نزد موسى(ع) آمد و همچنین گفت: «آن جمعیت براى کشتن تو به مشورت نشسته‌اند فوراً از شهرستان خارج شو که من از خیرخواهان تو هستم».[۲۳] گاه می‌می شود به وسیله سخن‌چینى راست یا دروغ میان صفوف دشمن اختلاف افکند، آن نیز از موارد جواز یا وجوب آن هم می باشد نظیر آنچه در مورد نعیم بن مسعود در جنگ احزاب نقل شده که با نقل سخنانی میان دو تیم از دشمنان اسلام اختلاف افکند و همچنین آنها را نسبت به یکدیگر بدبین و همچنین در امر جنگ سست نمود.[۲۴] ولى آن‌گونه استثنائات نادر هرگز نباید بهانه‌اى براى آلوده‌شدن به آن گناه یا استقبال از گفته‌های سخن‌چینان می شود. چنان‌که امام و پیشوا على(ع) فرمود: «در تصدیق سخنان اشخاص سخن‌چین عجله نکن هر چند خود را در لباس خیرخواهان درآورند».[۲۵] [۱]. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن‏، ص ۸۲۵، واژه «نمیمه»، بیروت، دارالقلم‏، چاپ اول، ۱۴۱۲ق؛ مکارم شیرازى، ناصر، اخلاق در قرآن، ج ۳، ص ۳۰۴ – ۳۰۵، قم، مدرسه الامام على بن ابی‌طالب(ع)، چاپ اول، ۱۳۷۷ش.
[۲]. ابن منظور، محمد بن مکرم،‏ لسان العرب‏، ج ۱۲، ص ۵۹۲، بیروت، دارالفکر للطباعه و همچنین النشر و همچنین التوزیع‏، چاپ سوم‏، ۱۴۱۴ق.
[۳]. شبّر، عبد الله، اخلاق، ص ۲۴۳، قم، هجرت، چاپ چهارم، ۱۳۷۸ش.
[۴]. یوسفیان، نعمت ‏الله، اخلاق اسلامى، ج ‏۲، ص ۱۲۵، قم، اداره آموزش‌هاى عقیدتى سیاسى نمایندگى ولى فقیه در سپاه، چاپ اول، ۱۳۷۶ش.
[۵]. انصاری، مرتضی، کتاب المکاسب، ج ‌۲، ص ۶۳، کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری، قم، چاپ اول، ۱۴۱۵ق.
[۶]. قلم، ۱۱ – ۱۲.
[۷]. طوسی، محمد بن حسن، الامالی، ص ۵۳۷، قم، دارالثقافه، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.
[۸]. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ‏۲، ص ۲۲۵، تهران، دارالکتب الإسلامیه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.
[۹]. کراجکی، محمد بن علی، کنز الفوائد، ج ‏۲، ص ۱۴، قم، دارالذخائر، چاپ اول، ۱۴۱۰ق.
[۱۰]. لیثی واسطی، علی، عیون الحکم و همچنین المواعظ، ص ۴۳۷، قم، دارالحدیث، چاپ اول، ۱۳۷۶ش.‏
[۱۱]. ابن أبی جمهور، محمد بن زین الدین، عوالی اللئالی العزیزیه فی الأحادیث الدینیه، ج ‏۱، ص ۱۰۰، قم، دار سید الشهداء للنشر، چاپ اول، ۱۴۰۵ق.
[۱۲]. شهید ثانى، زین الدین بن على، کشف الریبه، ص ۴۲ – ۴۳، بی‌جا، دارالمرتضوی للنشر، چاپ سوم، ۱۳۹۰ق؛ نراقى، ملا محمد مهدى، جامع السعادات، ج ‏۲، ص ۲۸۶، بیروت، اعلمى، چاپ چهارم، بی‌تا.
[۱۳]. شیخ صدوق، ثواب الأعمال و همچنین عقاب الأعمال، ص ۲۸۴، قم، دارالشریف الرضی للنشر، چاپ دوم، ۱۴۰۶ق.
[۱۴]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ‏۷۲، ص ۲۶۴، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
[۱۵]. الکافی، ج ‏۲، ص ۳۶۹.
[۱۶]. افرادی که به دروغ از مسائل پنهانى و همچنین بعدی خبر می‌دهند و همچنین ادعاى آگاهى بر اسرار غیب دارند.
[۱۷]. شیخ صدوق، الامالی، ص ۴۰۴، کتابچی، تهران، چاپ ششم، ۱۳۷۶ش.
[۱۸]. اخلاق اسلامى، ج ‏۲، ص ۱۲۸.
[۱۹]. عیون الحکم و همچنین المواعظ، ص ۴۳۵.
[۲۰]. کشف الریبه، ص ۴۴.
[۲۱]. اخلاق در قرآن، ج ‏۳، ص ۳۱۱.
[۲۲]. آن هم، ص ۳۱۱ – ۳۱۲.
[۲۳]. قصص، ۲۰.
[۲۴]. ر. ک: ابن هشام، عبدالملک، السیره النبویه، ج ‏۲، ص ۲۲۹ – ۲۳۲، بیروت، دارالمعرفه، چاپ اول، بی‌تا.
[۲۵]. عیون الحکم و همچنین المواعظ، ص ۵۲۹.

انتهای پیام

www.fa.shafaqna.com

راه های درمان گناهی که اجابت دعا را از تو دور می کند در تاریخ ۵ March 2016 | 11:38 pm نشر یافته شده شده می باشد

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

خرید vps خرید vps ارزان خرید سرور مجازی خرید سرور مجازی ارزان خرید وی پی اس خرید وی پی اس ارزان خرید فیلترشکن خرید vpn خرید vpn ارزان خرید vpn خرید vpn