اتفاقاتی که آیات قصاص را ملزم به نزول کرد

مکارم 4 اتفاقاتی که آیات قصاص را ملزم به نزول کرد

شفقنا (پایگاه بین المللی همکاری های خبری شیعه) –حضرت آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی به پرسشی در مورد فلسفه تشریع حکم قصاص در اسلام
پاسخ گفته می باشد.
به نقل از شفقنا متن پرسش مطرح شده وپاسخ آن مرجع تقلید شیعیان بدین شرح می باشد:
پرسش : فلسفه تشریع حکم قصاص در اسلام چیست؟
پاسخ اجمالی: حکم قصاص، از یکسو ضامن حیات جامعه می باشد؛ زیرا در صورتی که حکم قصاص به هیچ وجه وجود نداشت، جان شهروندان و مردم شهر بى گناه به خطر مى افتاد. و همچنین از سوى دیگر، مایه حیات قاتل می باشد؛ چرا که او را از فکر کردن و اندیشیدن کردن و اندیشیدن آدم کشى تا حد زیادى باز مى دارد و همچنین کنترل مى کند. ضمن آنکه به خاطر لزومِ تساوى و همچنین برابرى، جلوى کشتن و قتل هاى پى در پى را مى گیرد و همچنین به سنت هاى جاهلى که گاه یک کشتن و قتل، مایه چند کشتن و قتل و همچنین آن هم نیز مایه کشتن و قتل هاى بیشترى مى شد، پایان مى دهد. و همچنین با توجه به آن که حکم قصاص مشروط به عدم عفو می باشد؛ باز دریچه دیگرى به حیات و همچنین زندگى گشوده مى می شود.
پاسخ تفصیلی: پاسخ آن سؤال در آیات ۱۷۸ ـ ۱۷۹ سوره «بقره» گفتن شده می باشد، در شأن نزول آن آیات گفته اند: عادت عرب جاهلى بر آن بود که: در صورتی که کسى از قبیله آنها کشته مى شد، اراده و تصمیم راسخ مى گرفتند تا آنجا که اقتدار و قدرت دارند از قبیله قاتل بکشند، و همچنین آن فکر کردن و اندیشیدن کردن و اندیشیدن تا آنجا پیش رفته بود که حاضر بودند به خاطر کشته شدن یک فرد، تمام طائفه قاتل را نابود کنند، آیه فوق نازل شد، و همچنین حکم عادلانه قصاص را گفتن کرد.(۱) آن حکم اسلامى، در واقع حد وسطى بود میان دو حکم متنوع و گوناگون و مختلف که در آن هم زمان وجود داشت. بعضى قصاص را مورد بهره بری و استفاده و نیاز ضروری مى دانستند و همچنین چیزى جز آن هم را مجاز نمى شمردند. و همچنین بعضى تنها دیه را مورد بهره بری و استفاده و نیاز ضروری مى شمردند، اسلام قصاص را در صورت عدم رضایت اولیاى مقتول، و همچنین دیه را به هنگام رضایت طرفین قرار داد. نخست از مسأله حفظ احترام خون ها که مسأله فوق العاده مهمى در روابط اجتماعى می باشد آغاز مى کند، و همچنین خط بطلانى بر آداب و همچنین سنن جاهلى مى کشد، مؤمنان را مخاطب قرار داده چنین مى گوید: (اى کسانى که ایمان آورده اید حکم قصاص در مورد کشتگان بر تو نوشته شده می باشد)؛ «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الْقِصاصُ فِی الْقَتْلى».
قرآن گاهى از دستورات مورد بهره بری و استفاده و نیاز ضروری الاجرا با جمله «کُتِبَ عَلَیْکُم»؛ (بر تو نوشته شده) تعبیر مى کند، شامل در آیه فوق و همچنین همچنین آیات بعدی که در مورد وصیت، و همچنین روزه سخن مى گوید، همین تعبیر دیده مى می شود. آن تعبیر اهمیت و همچنین تأکید مطلب را روشن مى کند؛ زیرا دائما مسائلى را مى نویسند که از هر نظر قطعیت پیدا کرده و همچنین جدى می باشد. «قصاص» از ماده «قَصّ» (بر وزن سدّ) به معنى جستجو و همچنین پى گیرى از آثار چیزى می باشد، و همچنین هر امرى که پشت سر هم آید، عرب آن هم را «قصه» مى گوید و همچنین از آنجا که «قصاص» قتلى می باشد که پشت سر کشتن و قتل دیگرى قرار مى گیرد آن واژه در مورد آن هم به کار رفته می باشد. آن آیات در مقام تعدیل زیاده روى هائى می باشد که در جاهلیت در مورد کشتن و قتل نفس انجام مى گرفت، و همچنین با انتخاب واژه قصاص نشان مى دهد که اولیاء مقتول حق دارند نسبت به قاتل آن هم را انجام دهند که او مرتکب شده. ولى به آن مقدار قناعت نکرده در دنباله آیه، مسأله مساوات را با صراحت اکثرا و بیشتر مطرح مى کند، مى گوید: (آزاد در برابر آزاد، برده در برابر برده، و همچنین زن در برابر زن)؛ «الْحُرُّ بِالْحُرِّ و همچنینَ الْعَبْدُ بِالْعَبْدِ و همچنینَ الأُنْثى بِالأُنْثى».
البته آن مسأله دلیل بر برترى خون مرد نسبت به زن نیست و همچنین مرد قاتل را نیز مى قدرت (با شرائطى) در برابر زن مقتول قصاص کرد. آنگاه براى آن که روشن می شود قصاص حقى براى اولیاى مقتول می باشد و همچنین هرگز یک حکم الزامى نیست، و همچنین در صورتی که مایل باشند مى توانند قاتل را ببخشند و همچنین خون بها بگیرند، یا اصلاً خون بها هم نگیرند، اضافه مى کند: (در صورتی که کسى از ناحیه برادر دینى خود مورد عفو قرار گیرد [و همچنین حکم قصاص با رضایت طرفین تغییر پیدا کردن به خون بها گردد] بایستی و حتما از روش پسندیده اى پیروى کند [و همچنین براى پرداخت دیه، طرف را در فشار نگذارد] و همچنین او هم در پرداختن دیه کوتاهى نکند)؛ «فَمَنْ عُفِیَ لَهُ مِنْ أَخیهِ شَیْءٌ فَاتِّباعٌ بِالْمَعْرُوفِ و همچنینَ أَداءٌ إِلَیْهِ بِإِحْسان».
به آن ترتیب، از یکسو به اولیاى مقتول توصیه مى کند: در صورتی که از قصاص صرف نظر کرده اید در گرفتن خون بها زیاده روى نکنید و همچنین به طرز شایسته با توجه به مبلغ عادلانه اى که اسلام قرار داده و همچنین در اقساطى که طرف، اقتدار و قدرت پرداخت آن هم را دارد از او بگیرید. و همچنین از سوى دیگر، با جمله «و همچنینَ أَداءٌ إِلَیْهِ بِإِحْسان» به قاتل نیز توصیه مى کند که: در پرداخت خون بها روش صحیحى در پیش گیرد و همچنین بدهى خود را بدون مسامحه به روش کامل و همچنین به موقع اداء نماید. و همچنین به آن صورت، وظیفه و همچنین برنامه جذاب و جالب و خوب هر یک از دو طرف را مشخص کرده می باشد. در پایان آیه، براى تأکید و همچنین توجه دادن به آن امر که تجاوز از حدّ از ناحیه هر کس بوده باشد، مجازات شدید دارد، مى گوید: (آن تخفیف و همچنین رحمتى می باشد از ناحیه پروردگارتان و همچنین کسى که بعد از آن هم از حد خود تجاوز کند عذاب دردناکى در انتظار او می باشد)؛ «ذلِکَ تَخْفیفٌ مِنْ رَبِّکُمْ و همچنینَ رَحْمَهٌ فَمَنِ اعْتَدى بَعْدَ ذلِکَ فَلَهُ عَذابٌ أَلیم».
آن دستور عادلانه «قصاص» و همچنین «عفو»، که یک مجموعه کاملاً انسانى و همچنین منطقى را تشکیل مى دهد، از یکسو روشِ فاسدِ عصرِ جاهلیت را که هیچ گونه برابرى در قصاص قائل نبودند و همچنین همچون دژخیمان عصر فضا گاه در برابر یک فرد یا شخص صدها فرد یا شخص را به خاک و همچنین خون مى کشیدند، محکوم مى کند. و همچنین از سوى دیگر راه عفو را به روى شهروندان و مردم شهر نمى بندد، در عین حال احترام خون را نیز کاهش نمى دهد و همچنین قاتلان را جسور نمى سازد. و همچنین از سوى سوم مى گوید: بعد از برنامه جذاب و جالب و خوب عفو و همچنین گرفتن خون بها هیچ یک از طرفین حق تعدى ندارند، بر خلاف اقوام جاهلى که اولیاى مقتول گاهى بعد از عفو، و همچنین حتى گرفتن خون بها قاتل را مى کشتند!. آیه بعد، با یک عبارت کوتاه و همچنین خیلی زیاد پر معنى پاسخ بسیارى از سؤالات را در باره مسأله قصاص بازگو مى کند مى فرماید: (اى خردمندان! قصاص براى تو مایه حیات و همچنین زندگى می باشد، باشد که تقوا پیشه کنید)؛ «و همچنینَ لَکُمْ فِی الْقِصاصِ حَیاهٌ یا أُولِی الأَلْبابِ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُون».
آن آیه که از ده کلمه ترکیب شده، و همچنین در نهایت فصاحت و همچنین بلاغت می باشد آن هم چنان جذاب و جالب می باشد که به صورت یک شعار اسلامى در اذهان همگان نقش بسته، و همچنین به خوبى نشان مى دهد: قصاص اسلامى به هیچ وجه جنبه انتقام جوئى ندارد بلکه دریچه اى می باشد به سوى حیات و همچنین زندگى انسان ها. از یکسو ضامن حیات جامعه می باشد؛ زیرا در صورتی که حکم قصاص به هیچ وجه وجود نداشت و همچنین اشخاص سنگدل احساس امنیت مى کردند جان شهروندان و مردم شهر بى گناه به خطر مى افتاد، آن هم گونه که در کشورهائى که حکم قصاص به کلى لغو شده آمار کشتن و قتل و همچنین جنایت به سرعت بالا رفته می باشد. و همچنین از سوى دیگر، مایه حیات قاتل می باشد؛ چرا که او را از فکر کردن و اندیشیدن کردن و اندیشیدن آدم کشى تا حد زیادى باز مى دارد و همچنین کنترل مى کند. و همچنین از سوى سوم، به خاطر لزومِ تساوى و همچنین برابرى، جلوى کشتن و قتل هاى پى در پى را مى گیرد و همچنین به سنت هاى جاهلى که گاه یک کشتن و قتل، مایه چند کشتن و قتل و همچنین آن هم نیز به نوبه خود مایه کشتن و قتل هاى بیشترى مى شد، پایان مى دهد، و همچنین از آن راه نیز مایه حیات جامعه می باشد. و همچنین با توجه به آن که حکم قصاص، مشروط به عدم عفو می باشد نیز دریچه دیگرى به حیات و همچنین زندگى گشوده مى می شود. جمله «لَعَلَّکُمْ تَتَّقُون» که هشدارى می باشد براى پرهیز از هر گونه تعدى و همچنین تجاوز، آن حکم حکیمانه اسلامى را تکمیل مى کند.(۲)

پی نوشت:
(۱). مضمون اجمالى آن شأن نزول در مدارک ذیل آمده می باشد: تفسیر« قرطبى»، ذیل آیه مورد بحث- تفسیر« ابن کثیر»، جلد ۱، صفحه ۳۵۷، ذیل آیه مورد بحث-« درّ المنثور»، ذیل آیه مورد بحث.
(۲). گرد آوری از کتاب: تفسیر نمونه، آیت الله العظمی مکارم شیرازی، دار الکتب الإسلامیه، چاپ پنجاه و همچنین پنجم، ج ۱، ص ۶۸۰.

انتهای پیام

www.fa.shafaqna.com

اتفاقاتی که آیات قصاص را ملزم به نزول کرد در تاریخ ۷ March 2016 | 10:06 pm نشر یافته شده شده می باشد

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

خرید vps خرید vps ارزان خرید سرور مجازی خرید سرور مجازی ارزان خرید وی پی اس خرید وی پی اس ارزان خرید فیلترشکن خرید vpn خرید vpn ارزان خرید vpn خرید vpn